← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Türkçülük düşüncesinin en önemli sistemleştiricisi olan Ziya Gökalp, Batı kökenli toplum kuramlarını (pozitivizm, Durkheim sosyolojisi) Türk milliyetçiliği ve Cumhuriyet ideolojisiyle birleştirdi. Şerif Mardin'e göre Atatürkçülüğün fikrî temelleri büyük ölçüde ona dayanır: "Bu fikirleri daha açık olarak zamanının toplum bilimleriyle pekiştiren Ziya Gökalp'tir. Gerek Atatürkçülüğün sınıfsız topluluk fikri, gerek Türklüğün zamanla oluşacak bir ideal olduğu fikri, Gökalp'e dayanır" (s. 160).
Gökalp'in "halkçılık" anlayışı toplumu sınıflar yerine meslekî gruplar üzerinden tanımlıyordu: "Gökalp'e göre halk içinde sınıflar yok, meslek grupları vardı. Bundan dolayı Türkiye'de sınıf konusu gerçek bir sorun değildi" (s. 202). Bu görüş, yeni rejimin sınıf çatışmasını reddeden "imtiyazsız, kaynaşmış kütle" idealinin temel referansı oldu.
Şerif Mardin, Türkiye'de Toplum ve Siyaset, s. 160, 202.