Tarih tekerrür eder.
Atlas, ritmini gösterir.
1808'den bugüne 120 ana kayıt (118 kaynak uygun, 2 kaynak okuması bekliyor), 255 alt konu ve 151 yayımdaki köprü ve bağ. Atlas tarihi üç mercekle okur: nedensellik — olaylar arasında önerilen neden-sonuç bağları, desen — farklı dönemlerde benzer yapıların izleri, analoji — bağlamı korunarak yan yana getirilen tarihsel karşılaştırmalar.
Yöntem & künye — bu bilgiler nasıl derlendi?Sekiz mod karmaşık değil —
hepsi dört başlığın altında
Üst bardaki gruplama da aynıdır: her mod, atlasın tarihe baktığı bir merceğin altında durur. Nereden bakacağını seç, mod kendiliğinden anlam kazanır.
Tek ekran, tanıdık düzen
Üst barda mercek grupları, solda problem rayı, ortada zaman tuvali, sağda olay çekmecesi. İlk açılışta Domino Etkisi, Güncel Gündem Silsilesi ile yüklü gelir — boş ekran yok.
Ana muhalefet kurultayının mutlak butlan kararıyla geçersiz sayılması — yargı kararının siyasi sonuç ürettiği zincirin güncel halkası.
Bugünden geriye: hangi taş hangisini devirdi?
Bugünün yapısal problemlerinden birini seç; atlas, o problemi bugüne taşıyan tüm olayları kronolojik sırayla devirir — her taş kendisini deviren okları çizer. Bir olaya tıklarsan bu kez o olaydan ileri yayılan domino oynar.
Evrenin başından değil, yakın geçmişten başlar: görece küçük ya da teknik görünen kararların birbirini devirerek bugünkü tabloyu nasıl kurduğunu izler. Daha eski kökler için Yargının Siyasallaşması dominosuna bak.
Figürler arasında dönemler arası rol karşılaştırmaları
Atlasta yayımdaki 26 yüzyıl köprüsü, bugünün figürünü geçmişteki yorumlayıcı rol benzeriyle yan yana getirir; 125 olay bağlantısıyla birlikte toplam 151 yayımdaki köprü ve bağ bulunur. Kaynak incelemesi tamamlanmayan bağlar bu sayıya ve keşif yüzeylerine girmez. Bunlar kesin hüküm ya da ahlaki denklik değil, incelenebilir karşılaştırma önerileridir.
Geniş halk desteğiyle seçilmiş liderin, iktidarla gerilim büyüdükçe yargı eliyle saf dışı edilmesi. Menderes 1961'de idam edildi, İmamoğlu 2025'te tutuklandı — araç hafifledi ama "halkın seçtiğini mahkemenin alması" kalıbı sürdü.
İkisi de eski düzenin silahlı direncini tasfiye edip devleti yukarıdan yeniden kurdu — neredeyse tam bir yüzyıl arayla.
Küçük, disiplinli, eğitimli genç kadronun "eylemle düzeni uyandırma" inancı — aynı yapısal DNA, zıt sonuçlar.
İlk ziyarette üç yol
Atlası ilk kez açtığında tek seferlik bir kapı seni karşılar — yoğun moda düşmeden yolunu seçersin. Sonraki ziyaretlerde bir daha görünmez.
Akademik kayıt dili, açık kaynak izi
Atlasın sabit olay özetleri, ayrıntıları ve desen önerileri Anthropic Claude destekli kaynak taraması ve editör incelemesiyle derlenir. Tartışmalı konularda nitelendirmeler kaynağına atfedilir; yapısal desenler ahlaki denklik değil, tarihsel karşılaştırma önerisidir.
Vertex AI yalnız canlı Tarih Asistanı'nda kullanılır: atlasın hazırlanmış bilgi tabanından ilgili kayıtları getirip yanıt oluşturur. Bu iki aşama farklıdır; asistan yanıtı veya kaynak ilgililiği etiketi, dış kaynaklarla yapılmış bağımsız akademik doğrulama anlamına gelmez.
Her olay çekmecesinin ve her bağ panelinin dibinde açılır bir Kaynak & Künye bölümü vardır: görsel atfı (Vikipedi/Wikimedia), vesika ve haber arşivi bağlantıları listelenir; doğrudan dış kaynağı olmayan bölümler açıkça "metin yapay zeka derlemesidir" diye etiketlenir.
Kaynak okuması bekleyen kayıtlar arşiv şeffaflığı için olay sayfalarında görünür; kaynak eklenene kadar benzerlik puanı, yapısal karşılaştırma, desen yoğunluğu, nedensellik ve köprü/bağ keşif yüzeylerine girmez.
Makro veriler kamusal serilere dayanır: nüfus (TÜİK sayımları), reel büyüme (Dünya Bankası / Maddison), demokrasi endeksi (V-Dem yaklaşığı). Deneysel benzerlik motoru v3, kaynak uygunluğu tamamlanmış olayların karşılaştırma sinyallerini %0–100 arası bir benzerlik puanında özetler; doğrulanmış olasılık, tarihsel eşdeğerlik veya tekrar kanıtı değildir. Azami katkılar: desen benzerliği 40, ortak desen sayısı 20, ortak aktör 18, anlamsal benzerlik 18, atlasın neden-sonuç gerekçesi 12, siyasal bağlam 10, ağ yakınlığı 8, aynı tema 7, sözcüksel örtüşme 7,2, ortak ağ komşusu 6 ve atlas kayıtlarının ortalama aralığı 4 puan; varsa atlasın yazılı köprü gerekçesi 8 + güç × 5 puan ekler. Toplam 100'de kesilir ve ayrıntılar her karşılaştırmada gösterilir.
Zinciri kendin devir
Domino açılışta yüklü — ilk taş seni bekliyor. Karışırsan rehberli tur ve Tarih Asistanı hep yanında.