İstikrar Programına Dönüş — Örüntü

Kriz sonrası piyasa ortodoksisine dönüş: teknokrat, program ve dış çıpa.

Ekonomik çöküşün siyasi sonucu her zaman iktidar değişimi değildir; sık görülen sonuç, aynı iktidarın bir teknokrat ve bir programla ortodoksiye dönmesidir. 24 Ocak kararları ve Özal, 5 Nisan ve sonrası, Kemal Derviş'in on beş günlük yasaları, 2023'te Mehmet Şimşek'in göreve gelişi aynı üç öğeyi taşır: dışarıda güven veren bir isim, parasal ve mali sıkılaştırma, ertelenmiş toplumsal fatura. Dönüşün ömrü, siyasi maliyetin ne kadar taşınabildiğine bağlıdır.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983) — ANAP iktidarında hayata geçen liberalizasyon, Türkiye'yi devletçi ekonomiden ihracata dayalı serbest piyasaya geçirdi; aynı zamanda kronik enflasyon ve finansallaşma döngüsünü başlattı.
2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) — Bankacılık ve döviz krizi liranın çakılmasına ve on binlerce işsizliğe yol açtı; kriz mevcut siyasi düzeni silip yeni bir iktidarın yolunu açtı.
Mehmet Şimşek ve Ortodoks Politikaya Dönüş (2023) — 2023 seçimleri sonrası Hazine ve Maliye Bakanlığı'na atanan Mehmet Şimşek, düşük faiz odaklı heterodoks dönemin ardından yüksek faiz ve sıkı maliye söylemiyle dış yatırımcı kredibilitesini geri kazanmaya yöneldi.
5 Nisan Kararları ve 1994 Ekonomik Krizi (1994) — Kamu açıkları ve Merkez Bankası'nın Hazine'yi finanse etmesiyle biriken baskı, Ocak–Nisan 1994'te lira ve faizlerde sert bir şoka dönüştü; 5 Nisan'da IMF destekli istikrar programı açıklandı. Kriz, kronik enflasyon zincirinin ve 2001 çöküşünün prototipi sayılır.
1958 Devalüasyonu ve İlk IMF Niyet Mektubu (1958) — Plansız dışa açılmanın yarattığı döviz darboğazı 1958'de patladı. Hükümet 4 Ağustos 1958'de IMF'ye ilk niyet mektubunu verdi; dolar fiilen 2,80'den 9 TL'ye çıkarıldı, 250 milyon dolar yeni kredi sağlandı, 600 milyon dolarlık borç ertelendi.