← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Kamu açıkları ve Merkez Bankası'nın Hazine'yi finanse etmesiyle biriken baskı, Ocak–Nisan 1994'te lira ve faizlerde sert bir şoka dönüştü; 5 Nisan'da IMF destekli istikrar programı açıklandı. Kriz, kronik enflasyon zincirinin ve 2001 çöküşünün prototipi sayılır.
1993 sonunda iç borç sarmalını gevşetme amacıyla faizleri idari yolla düşürme girişimi, döviz talebini körükleyerek ters tepti; Ocak 1994'ten itibaren lira hızla değer kaybetti, kredi notu düşürüldü ve bazı Hazine ihaleleri iptal edildi. 5 Nisan 1994'te Çiller hükümeti, vergi artışları, kamu fiyat ayarlamaları ve kamu harcama kısıntılarını içeren bir istikrar paketi, ardından da IMF stand-by düzenlemesini açıkladı; o yıl ekonomi keskin biçimde daraldı, üç banka (TYT Bank, Marmara Bank, Impexbank) kapatıldı ve mevduata sınırsız güvence getirildi. Pek çok iktisatçıya göre kriz, Merkez Bankası'nın bütçe açıklarını parasallaştırması ve mali disiplin yoksunluğunun yapısal sonucuydu; eleştirel okumalar ise siyasi konjonktür kaygısıyla geciken müdahaleyi vurgular. Olay, 'ekonomik çöküş' ile 'mali bağımlılık' desenlerini kesiştirir ve 1854 ilk dış borçtan Düyun-u Umumiye'ye uzanan dış-finansman çizgisinin cumhuriyet dönemindeki bir halkasıdır. Yapısal olarak 2001 krizinin ve 2018 kur şokunun erken bir provası olarak okunur: benzer borç-faiz-kur kıskacı, farklı kurumsal kılıflarla yinelenir.