← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Aşar Vergisinin Kaldırılması

17 Şubat 1925 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

552 sayılı kanunla Osmanlı'dan devralınan aynî/baskıcı aşar kaldırıldı; köylünün yükü hafifledi ama kamu gelirinde boşluk oluştu, vergi dolaylı vergilere kaydı.

Cumhuriyet'e kırsal meşruiyet kazandıran bir adım. (Kanon-dışı; kaynak: 1923–50 araştırma raporu.)

Kaynaklar

Kaynaklardan okumalar

Boratav, Korkut (2003), Türkiye İktisat Tarihi 1908–2002, İmge Kitabevi — Aşarın kaldırılması, sosyal adalet mi, vergi yükünün el değiştirmesi mi?

Bir görüş bunu köylü lehine devrimci adım okur; başka çizgi büyük toprak sahiplerine alan açtığını ve dengeleri kentli dolaylı vergi yükü lehine bozduğunu vurgular.

Dönemin akışı

24 Eylül 1925 — Şark Islahat Planı. Şeyh Said İsyanı'nın bastırılmasının ardından Bakanlar Kurulu'nca kabul edilen plan, doğu illeri için kapsamlı bir asimilasyon, iskân ve denetim programı çizdi; umumi müfettişlikler, mecburi iskân ve Türkçe dışındaki dillerin kamusal kullanımının kısıtlanması bu çerçevede gündeme getirildi.

25 Kasım 1925 — Şapka ve Kılık-Kıyafet İnkılabı. Şapka Kanunu (25 Kasım 1925) fesi yasaklayıp Batı tipi şapkayı zorunlu kıldı; beş gün sonra tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla kıyafet ve simgeler üzerinden topluma görünür bir laik-modern biçim dayatıldı. Bazı kentlerde çıkan protestolar İstiklal Mahkemelerinde ağır cezalar ve idamlarla bastırıldı.

5 Haziran 1926 — Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması. Lozan'da çözülemeyen Musul sorunu kapatıldı; Türkiye-Irak sınırı kabul edildi, Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakıldı.

1 Kasım 1928 — Harf Devrimi ve Kültürel Reformlar. Latin alfabesine geçişle kültürel modernleşme zirveye çıktı; medeni kanun, kılık-kıyafet ve kadın hakları reformlarıyla toplum yeniden tasarlandı.

Sık sorulanlar

Aşar Vergisinin Kaldırılması ne zaman gerçekleşti? 17 Şubat 1925. Atlasta Cumhuriyet'in ilk dönemi içinde, “Toplumsal / Ekonomik Kriz” başlığı altında yer alır.