← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Şeyh Said İsyanı'nın bastırılmasının ardından Bakanlar Kurulu'nca kabul edilen plan, doğu illeri için kapsamlı bir asimilasyon, iskân ve denetim programı çizdi; umumi müfettişlikler, mecburi iskân ve Türkçe dışındaki dillerin kamusal kullanımının kısıtlanması bu çerçevede gündeme getirildi.
İsmet İnönü başkanlığındaki kurulca hazırlanıp 24 Eylül 1925'te Bakanlar Kurulu'nca kabul edilen plan, isyan sonrası 'Şark sorunu'na kalıcı bir idari-güvenlikçi çözüm arayışının ürünüdür. Bölgeyi geniş yetkili Umumi Müfettişlikler (1927) üzerinden yönetmeyi, aşiret nüfuzunu kıran iskân ve göç düzenlemelerini, eğitim ve dil politikasıyla asimilasyonu öngördü. Tarihçilerin çoğu, 1934 İskân Kanunu ile 1937–38 Dersim Harekâtı'nı bu planın mantıksal devamı olarak okur — etnik gerilimi askeri-idari araçlarla bastırma repertuvarının kurumsallaştığı bir düğüm noktası olarak değerlendirir. Eleştirel literatür planı bir 'asimilasyon ve demografik mühendislik' programı olarak nitelerken, kimi yaklaşımlar dönemin merkezileşme ve devlet kurma kaygısı içinde değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürer; planın uzun süre gizli kalması ve metninin geç yayımlanması nedeniyle yorumlar süregelmektedir.