← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması

5 Haziran 1926 · Dış Politika / Savaş

Lozan'da çözülemeyen Musul sorunu kapatıldı; Türkiye-Irak sınırı kabul edildi, Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakıldı.

Dış politikada geri adım gibi görünse de Ankara'nın iç konsolidasyonu önceliklediğini ve maliyet hesabı yaptığını gösterir; kamuoyunda 'kayıp' duygusu uzun sürdü. (Kanon-dışı; rapor.)

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın giden bağlantı tezleri:

• Balkan Antantı (1934) — Musul'da toprak talebinden vazgeçilmesi Türkiye'yi revizyonist kamptan ayırıp statükocu blokta konumlandırdı; Balkan Antantı bu konumun kurumsal ifadesidir.

Örüntüler

• Statükoculuk ve Dengecilik
• Blok Ekseni ve Göreli Özerklik

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

• Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839)
• Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1853)
• Islahat Fermanı (1856)
• 93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1877)
• Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919)
• Kıbrıs Barış Harekâtı (1974)
• 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980)
• Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983)
• 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001)
• Trablusgarp Savaşı (1911)

Kaynaklardan okumalar

Oran, Baskın (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt I: 1919–1980, İletişim Yayınları — Musul'un kaybı mı, konsolidasyon tercihi mi? 1926 Ankara Antlaşması

Milletler Cemiyeti'nin 1925 kararı ve 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması'yla Musul, İngiliz mandasındaki Irak'a bırakıldı; Türkiye 25 yıl boyunca petrol gelirinden %10 pay aldı (sonradan tek seferlik ödemeyle devredildi). Standart literatür bunu hem bir 'kayıp' hem de Şeyh Said isyanı sonrası iç güvenliği ve genç devletin konsolidasyonunu önceleyen rasyonel bir maliyet hesabı olarak okur.

Sık sorulanlar

Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması ne zaman gerçekleşti? 5 Haziran 1926. Lozan'da çözülemeyen Musul sorunu kapatıldı; Türkiye-Irak sınırı kabul edildi, Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakıldı.

Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Dış politikada geri adım gibi görünse de Ankara'nın iç konsolidasyonu önceliklediğini ve maliyet hesabı yaptığını gösterir; kamuoyunda 'kayıp' duygusu uzun sürdü. (Kanon-dışı; rapor.)

Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Statükoculuk ve Dengecilik, Blok Ekseni ve Göreli Özerklik. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.