← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Tırların taşıdığı yük ve alıcısı ile durdurmanın hukuki bir soruşturma mı yoksa hükümete karşı kurulmuş bir kumpas mı olduğu taraflarca farklı anlatılmaktadır.
Ocak 2014'te Hatay ve Adana'da savcılık talimatıyla durdurulan, Suriye'ye giden ve MİT'e ait olduğu açıklanan tırlar, 17-25 Aralık sonrasında hükümet ile Gülen yapılanması arasındaki çatışmanın en sert cephelerinden biri oldu.
1 Ocak'ta Kırıkhan'da durdurulan tır, valilik talimatıyla aranmadan bırakıldı. 19 Ocak'ta Adana Ceyhan'da jandarma savcılık talimatıyla üç tırı aradı; işlem valiliğin müdahalesi ve MİT görevlilerinin itirazıyla kesildi. Hükümet yükün devlet sırrı olduğunu ve Suriye'deki Türkmenlere yardım taşındığını açıkladı; Başbakan Erdoğan aramayı 'paralel yapı'nın ihaneti olarak niteledi. Aramayı isteyen savcılar ve jandarma personeli görevden alındı, sonra yargılandı; Aralık 2020'de gerekçesi açıklanan kararla 50 sanıktan 27'sine ağırlaştırılmış müebbete varan cezalar verildi. Cumhuriyet'in 29 Mayıs 2015'te arama görüntülerini yayımlaması üzerine Can Dündar ve Erdem Gül tutuklandı; Anayasa Mahkemesi Şubat 2016'da tutukluluğun hak ihlali olduğuna hükmetti. Yurt dışındaki Dündar 2020'de 27 yıl 6 ay, Gül 2024'te örgüte yardımdan 5 yıl hapis aldı; görüntüleri gazeteye verdiği gerekçesiyle CHP milletvekili Enis Berberoğlu da mahkûm edildi.
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Hükümet / sonraki iddianameler: Hükümete göre tırlar MİT'in yasal görevi kapsamında Suriye'deki Türkmenlere yardım taşıyordu ve yük devlet sırrıydı; AKP'li bazı yöneticiler silahların IŞİD'e karşı savaşan Özgür Suriye Ordusu'na gittiğini söyledi. Sonraki iddianamelerde durdurma, Gülen yapılanmasının (resmî adlandırmayla FETÖ/PDY) yargı ve jandarmadaki mensuplarınca Türkiye'yi terörü destekleyen bir ülke gibi göstermek ve hükümeti yıpratmak için kurgulanmış bir kumpas olarak nitelendi.
Muhalefet ve eleştirel basın: CHP, MHP ve Cumhuriyet gazetesi, tırlarda silah ve mühimmat bulunduğunu ve bunların Suriye'deki silahlı gruplara gönderildiğini ileri sürdü; bazı eleştirmenler cihatçı örgütleri alıcı olarak gösterdi. Bu kampa göre savcıların, jandarmaların ve gazetecilerin yargılanması bir devlet politikasının üstünü örtme çabasıydı ve basın özgürlüğünü hedef aldı.
Kilit kişiler: Recep Tayyip Erdoğan, Can Dündar, Erdem Gül, Enis Berberoğlu
Davalar: MİT tırları davası
Kurumlar: MİT, Jandarma, Cumhuriyet gazetesi, Gülen yapılanması, Anayasa Mahkemesi, HSYK, CHP
AYM (Genel Kurul), Erdem Gül ve Can Dündar, B. No: 2015/18567, 25/2/2016 — Gazetecilerin tutukluluğu hak ihlali sayıldı
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, MİT tırlarına ilişkin haber nedeniyle tutuklanan iki gazetecinin tutukluluğunun kişi özgürlüğü ile ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti; gazeteciler ertesi gün tahliye edildi. Karar 10 Mart 2016'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın karara 'saygı duymuyorum' demesiyle AYM ile yürütme arasında gerilime dönüştü.
Milliyet, 29 Aralık 2020 — Tırları durduranlar davasında gerekçeli karar
Haber, Adana ve Hatay'da tırların durdurulmasına ilişkin davada aralarında Gülen yapılanmasının 'sivil imamı' olarak nitelenen 11 kişi ile eski bir tuğgeneralin de bulunduğu 50 sanıktan 27'sine ağırlaştırılmış müebbet ile 1 yıl 10 ay 15 gün arasında cezalar verilmesinin gerekçesini aktarır. Mahkemenin ve iddianamenin 'kumpas' çerçevesini yansıtır.
Dündar, Tutuklandık, 2016 — Haberin yayımcısının anlatısı
Can Dündar, 92 günlük tutukluluğu sırasında yazdığı metinlerde MİT tırları haberini nasıl hazırladıklarını ve sonrasında yaşadıklarını anlatır. Olayı basın özgürlüğü ve kamu yararı ekseninde savunan, sanık cephesinden yazılmış bir tanıklıktır.