← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Yargılama hükümle sonuçlanmadı; iddialar zamanaşımı nedeniyle yargı önünde ne kanıtlandı ne çürütüldü.
Başbakan Süleyman Demirel'in yeğeni Yahya Demirel'in mobilya diye sunta ihraç edip vergi iadesi aldığı iddiası 1976'da tutuklamaya ve CHP gensorusuna yol açtı; dava hükme bağlanmadan zamanaşımına uğradı.
İddialar 1975'te basına yansıdı; Uğur Mumcu ile Altan Öymen ellerindeki belgeleri Ankara savcılığına verdi. Şubat 1976'da CHP lideri Bülent Ecevit, Kıbrıs'a mobilya yerine sunta gönderilip karşılığında vergi iadesi alındığını gösteren belgeler açıkladı. Dosyanın iki ayağı vardı: Gümrük müfettişi raporuna dayanan 'hayali mobilya' davası Zonguldak Ağır Ceza Mahkemesi'nde açıldı; İsviçre'deki izi sürülemeyen şirketler üzerinden yapılan ihracat soruşturması ise savcılıkta sonuçsuz kaldı. Hakkında 27 Şubat 1976'da tutuklama kararı verilen Yahya Demirel, bilirkişi raporunun okunmasının ardından 18 Mayıs'ta tahliye edildi. Başbakan Demirel soruşturmayı kendisinin başlattığını savundu, gensoru hükümeti düşürmedi. Yahya Demirel Nisan 1978'de yurt dışına çıktı; davalar zamanaşımına uğrayınca 1985'te döndü.
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
CHP ve muhalif basın: Başbakanın yeğeninin haksız vergi iadesiyle kamu kaynağından yararlandığını, dosyayı izleyen Ticaret Bakanlığı ve Bern Ticaret Ataşeliği bürokratlarının görevden alındığını ve Demirel görevdeyken sağlıklı bir soruşturma yürütülemeyeceğini savundu.
Başbakan Demirel ve AP: Mobilya soruşturmasını Ecevit'in değil kendisinin açtırdığını söyledi; hükümet gensoru oylamalarında güvenini korudu.
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
Kilit kişiler: Yahya Demirel, Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Uğur Mumcu, Altan Öymen
Davalar: Mobilya davası
Kurumlar: AP, CHP, Başbakanlık, TBMM, Cumhuriyet gazetesi
Mumcu, Cumhuriyet, 26 Şubat 1976 — Ecevit'in belgeleri ve istifa çağrısı
Mumcu 'İstifa İstifa' yazısında Ecevit'in açıkladığı belgelere göre Kıbrıs'a sunta gönderilip 4 milyon lira vergi iadesi alındığını yazar. Dosyayı izleyen bürokratların görevden alındığını sıralar ve soruşturmanın sağlıklı yürümesi için hükümetin istifasını ister; açıkça muhalif bir değerlendirmedir.
Mumcu, Cumhuriyet, 13 Haziran 1976 — Hayali mobilya ile hayali şirketler ayrımı
Mumcu 'Sunta mı, Mobilya mı?' yazısında dosyanın iki ayrı konu içerdiğini anlatır: Zonguldak Ağır Ceza'daki dava yalnız Kıbrıs'a sunta gönderilmesiyle ilgilidir, İsviçre şirketleri soruşturması ise savcılıkta bekletilmektedir. Tahliyeyi getiren bilirkişi raporunu gümrük mevzuatındaki mobilya tanımıyla karşılaştırarak eleştirir.
Hür, Taraf, 28 Eylül 2008 — 'Hayali ihracat'ın ilk büyük örneği
Ayşe Hür, Yahya Demirel'in 1975'te mobilya diye sunta ihraç ederek yüklü vergi iadesi aldığını ve olayın 'hayali ihracat' kavramını Türkiye'nin gündemine soktuğunu yazar. Vergi iadesini dönemin parasıyla 25 milyon lira olarak verir; bu rakam Mumcu'nun aktardığı belgelerdekinden farklıdır.