← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
PKK'nın Kuruluşu
1970'lerin başında Ankara'da Abdullah Öcalan çevresinde 'Kürdistan Devrimcileri' ya da 'Apocular' olarak toplanan grup, Kasım 1978'de Diyarbakır Lice'ye bağlı Fis köyünde yaptığı kongreyle Kürdistan İşçi Partisi'ni kurdu.
Bu sayfada
Grubun çekirdeğini, Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencisi Öcalan'ın 1972-73'te Ankara'da çevresinde topladığı öğrenciler oluşturdu; Mahir Çayan'ın silahlı öncü savaşı tezinden etkilenen Öcalan ve arkadaşları 1970'lerin ortasından itibaren Güneydoğu'ya yöneldi. Haki Karer'in Mayıs 1977'de Gaziantep'te öldürülmesi örgütlenmeyi hızlandırdı. Fis kongresine Öcalan'la birlikte Cemil Bayık, Kesire Yıldırım ve Sakine Cansız'ın da bulunduğu yirmiyi aşkın kişi katıldı; Öcalan genel sekreter seçildi. Örgüt varlığını Temmuz 1979'da Siverek'te aşiret lideri Mehmet Celal Bucak'a yönelik suikast girişimiyle duyurdu; Öcalan aynı yıl Suriye'ye geçti ve silahlı kampanya 15 Ağustos 1984'te başladı. Uğur Mumcu, Öcalan'ın öğrencilik dönemindeki burs ve askerlik kayıtlarını soru olarak işledi; bu sorular devletle erken temas spekülasyonlarını besledi ama kanıtlanmış bir bağ ortaya koymadı. PKK Mayıs 2025'te kendini feshettiğini açıkladı.
Bağlı olduğu ana olaylar
- PKK Çatışmasının Başlaması (15 Ağustos 1984) — PKK'nın 1984'te başlattığı silahlı eylemler, Türkiye'nin 1990'lar boyunca sürecek ve on binlerce insanın hayatını kaybedeceği uzun çatışma dönemini başlattı.
- Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968–1972) — 1968 dünya dalgası ve 1961 Anayasası'nın açtığı alanla üniversiteli devrimciler silahlı öncü örgütler kurdu; düzeni değiştirmeyi denediler, ağır biçimde bastırıldılar.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Aynı ağ: Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968–1972) — PKK'nın yayınları örgütü '71 devrimciliğinin' devamı olarak tanımladı; kurucu kadro 1970'lerin Ankara devrimci öğrenci çevresinden çıktı.
- Sonrası · Neden–sonuç: PKK'nın Suriye ve Bekaa Vadisi'nde Üslenmesi (1979–1998) — 1978'de kurulan örgütün liderliği 12 Eylül öncesinde Suriye'ye geçti ve Bekaa'da kamp kurdu.
- Sonrası · İddia edilen bağ: Uğur Mumcu Suikastı (24 Ocak 1993) — Aile ve bazı yazarlar, Mumcu'nun ölümünde PKK'nın kökeni ve dış destekleri üzerine çalıştığı Kürt Dosyası ile cinayet arasında bağ kurar; yargı kararında böyle bir bağ yer almadı.
Aynı dosyada: PKK Çatışmasının Başlaması
Kilit kişiler: Abdullah Öcalan, Kesire Yıldırım, Cemil Bayık, Sakine Cansız, Haki Karer, Mehmet Celal Bucak
Kurumlar: PKK, Ankara Üniversitesi SBF
Kaynaklardan okumalar
Mumcu, Kürt Dosyası, 1993 — Öcalan'ın Ankara yılları ve soru işaretleri
Mumcu, Öcalan'ın İstanbul Hukuk'tan Ankara SBF'ye geçişini, Mahir Çayan hayranlığını, 1972'deki gözaltısını ve 24 Mayıs 1978'de Kesire Yıldırım'la evlenip Diyarbakır'a yerleşmesini belgelerle izler. Burs ve askerlik erteleme kayıtlarındaki tutarsızlıkları 'kayırılma' sorusu olarak işler; bu yorum kanıtlanmış bir ilişki ortaya koymaz.
Marcus, 2007 — Ankara'daki çekirdekten Fis kongresine
Aliza Marcus 'Blood and Belief: The PKK and the Kurdish Fight for Independence' (New York University Press) kitabında eski militanlarla görüşmelere dayanarak grubun Ankara'daki öğrenci çekirdeğinden 1978 kuruluş kongresine uzanan yolunu, ilk kadroları ve örgütü duyuran ilk eylemleri anlatır.
Özcan, 2006 — PKK'nın ideolojik kökeni
Ali Kemal Özcan 'Turkey's Kurds: A Theoretical Analysis of the PKK and Abdullah Öcalan' (Routledge) çalışmasında PKK'nın 1970'ler Türkiye solu içinden doğuşunu, öncü parti anlayışını ve Öcalan'ın örgüt içindeki merkezî konumunu kuramsal bir çerçevede inceler.