Seçimle İktidar Devri — Örüntü

İktidarın sandıkla el değiştirmesi ya da değişimin eşiğine gelmesi.

İktidarın darbeyle, tasfiyeyle ya da yargı kararıyla el değiştirdiği anların yanında, sandığın gerçekten çalıştığı anlar da tekrar eden bir kalıptır: 1946'da çok partili hayata geçiş, 1950'de DP, 1965'te AP, 1987'de yasakların kalkmasıyla açılan alan, 2002'de AKP, 2019'da İstanbul, 2024'te yerel seçimler. Ortak özellikleri bir ekonomik ya da temsil krizinin hemen ardından gelmeleri; ortak riskleri ise devri kaybeden tarafın sonucu hukuk dışı araçlarla geri almaya çalışmasıdır.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Çok Partili Hayata Geçiş (1946) — Demokrat Parti'nin kuruluşu ve 1950'deki barışçıl iktidar devriyle tek parti dönemi kapandı; seçimle iktidar değişimi mümkün hâle geldi.
Demokrat Parti Dönemi (Menderes) (1950) — DP, köylü-esnaf desteği, liberal ekonomi ve Batı yönelimiyle iktidara geldi; ancak 1954'ten sonra basın kısıtlamaları ve muhalefete baskı otoriterleşmeye zemin hazırladı.
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (2002) — AKP 2002'de tek başına iktidar oldu; ilk dönemde AB hedefiyle geniş reformlar yaptı, ordu-sivil ilişkilerini yeniden biçimlendirdi.
2024 Yerel Seçimleri (2024) — CHP, İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere büyükşehirlerin büyük bölümünü kazandı; AKP'nin oyu 1990'lardan bu yana en düşük seviyelerine geriledi.
Siyasi Yasakların Kaldırılması (1987) — 1982 Anayasası'nın eski siyasetçilere getirdiği yasaklar referandumla kaldırıldı; Demirel, Ecevit ve Erbakan aktif siyasete döndü.
İstanbul Seçimi, İptali ve Yenilenmesi (2019) — 31 Mart'ta İBB'yi kazanan İmamoğlu'nun mazbatası iptal edildi; 23 Haziran'da yenilenen seçimi daha büyük farkla kazanması, 'sandığı yargıyla geri alma' girişiminin geri tepmesi oldu.
Adalet Partisi'nin İktidara Gelişi ve Demirel Dönemi (1965) — 27 Mayıs sonrası dağılan Demokrat Parti tabanını toparlayan Adalet Partisi, 10 Ekim 1965 seçimlerinde oyların yaklaşık %53'ünü (240 milletvekili) alarak tek başına iktidara geldi; su işleri kökenli Süleyman Demirel, çok partili dönemin yeni merkez-sağ lideri olarak öne çıktı.