← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Dil, tarih ve inkılap kararlarının Atatürk'ün sofrasında, 'kara tahta' başında tartışıldığı gayrıresmî atölye, esere adını da veren mekân.
Çankaya'ya göre devrim fikirleri çoğu zaman resmî kurullarda değil, Atatürk'ün sofrasında olgunlaşır: «Tebeşirli kara tahta karşısında idi. Bakanlar, profesörler, milletvekilleri hep o tahtaya kalkmışızdır.» Bu gayrıresmî mekân, tepeden modernleşmenin fiilî karar atölyesidir. (Kanon-dışı; bir mekân/kurum olarak kitabın merkezî sahnesi.)
Kilit kişiler: Mustafa Kemal Atatürk
Çankaya · F. R. Atay — Sofra sahnesi
Reşit Galip'in 1931 sonbaharında Atatürk'ün Çankaya sofrasında bir tartışma sırasında söylediği aktarılır:
«Burası sizin değil, milletin sofrasıdır. Milletin işlerini görüşüyoruz. Burada oturmak sizin kadar, benim de hakkımdır.»
1930 — Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Menemen Olayı. Serbest Cumhuriyet Fırkası Menemen Olayı yüzünden kapanmadı. Fethi Okyar’ın 12 Ağustos 1930’da kurduğu parti 17 Kasım 1930’da kendini feshetti. Menemen Olayı ise bundan 36 gün sonra, 23 Aralık 1930’da yaşandı.
10 Haziran – 30 Ekim 1930 — Türk-Yunan Dostluğu: 1930 Ankara Sözleşmesi ve Venizelos Ziyareti. Mübadeleden doğan yerleşik (etabli) kavgası yedi yıl sonra 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi'yle kapandı; Venizelos'un Ekim ziyaretinde imzalanan üç anlaşma, yedi yıl önce savaşan iki ülke arasında ilk kez bir dostluk dönemi başlattı.
1932 — TDK ve TTK'nın Kuruluşu. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu kurularak millî kimlik inşasının entelektüel araçları devlet çatısına alındı.
1930–1934 — Devletçi Sanayileşme: TCMB · Sümerbank · Plan. 1929 Buhranı sonrası devletçilik zinciri: 1715 sayılı kanunla TCMB (1930, faaliyet 1931), 1933 Sümerbank ve 1934 Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile planlı sanayileşme resmî programa dönüştü.
Çankaya Sofrası, devrimlerin atölyesi ne zaman gerçekleşti? 1920'ler–1930'lar. Atlasta Cumhuriyet'in ilk dönemi içinde, “Modernleşme / Reform” başlığı altında yer alır.