← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Devletçi Sanayileşme: TCMB · Sümerbank · Plan

1930–1934 · Modernleşme / Reform

1929 Buhranı sonrası devletçilik zinciri: 1715 sayılı kanunla TCMB (1930, faaliyet 1931), 1933 Sümerbank ve 1934 Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile planlı sanayileşme resmî programa dönüştü.

Para rejimi millîleştirildi, iktisadî müdahalecilik kurumsallaştı; devlet işletmeciliği güçlendi. (Kanon-dışı; rapor üç kurumsal hamleyi tek zincir olarak ele alır.)

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

• Osmanlı Borçlarının Paylaşımı: 1928 Paris Anlaşması (1928) — Taksitlerin bütçenin yüzde 14'üne çıkması ve 1929 bunalımı, dışa bağımlı büyümenin sınırını gösterip devletçi sanayileşme tercihini güçlendirdi.

Kaynaklardan okumalar

Boratav, Korkut (2003), Türkiye İktisat Tarihi 1908–2002, İmge Kitabevi — Devletçi sanayileşme, pragmatik devletçilik (Birinci Beş Yıllık Plan)

Genel kanaat: plan tam sosyalist değil, Sovyet deneyiminden yararlanan ama Türkiye'nin millî ihtiyaçlarına uyarlanmış pragmatik bir devletçiliktir.

Sık sorulanlar

Devletçi Sanayileşme: TCMB · Sümerbank · Plan ne zaman gerçekleşti? 1930–1934. 1929 Buhranı sonrası devletçilik zinciri: 1715 sayılı kanunla TCMB (1930, faaliyet 1931), 1933 Sümerbank ve 1934 Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile planlı sanayileşme resmî programa dönüştü.

Devletçi Sanayileşme: TCMB · Sümerbank · Plan neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Para rejimi millîleştirildi, iktisadî müdahalecilik kurumsallaştı; devlet işletmeciliği güçlendi. (Kanon-dışı; rapor üç kurumsal hamleyi tek zincir olarak ele alır.)