Babalar, Kintex ve Kaçakçılık Ağı Tartışması

Aralık 1980 – 1981 · Toplumsal / Ekonomik Kriz · Ara halka · Tartışmalı

Kintex'in silah-uyuşturucu ticaretindeki rolü ve kaçakçıların Ağca'ya desteği iddiaları Bulgaristan ve ilgili kişilerce reddedildi, yargı kararıyla kanıtlanmadı.

12 Eylül'ün ilk aylarında silah ve uyuşturucu kaçakçılığıyla anılan 'babalar'a yönelik gözaltılar, Uğur Mumcu'nun Bulgar devlet şirketi Kintex ve transit TIR ağına ilişkin yazılarıyla birleşerek terörün finansmanı tartışmasını açtı.

Mumcu Ocak 1981'de, Belçika yapımı silahların Bulgaristan üzerinden Türkiye'ye sokulduğunu ve Interpol'ün aradığı kaçakçıların İstanbul'da serbestçe dolaştığını yazdı. Balkan Transport şirketinin gazeteye gönderdiği belgeye dayanarak bir Bulgar TIR'ının 21 Aralık 1980'de Cilvegözü'nden Suriye'ye 'askerî teknik malzeme' taşıdığını ve işlemin Kintex bağlantılı olduğunu ileri sürdü; şirket Kintex'le ilişkisini reddetti. 1970'lerin başında Bulgaristan'da yaşamış kaçakçı Abuzer Uğurlu, 12 Eylül'den sonra askerî mahkemede kaçakçılıktan uzun hapis cezası aldı. Papa suikastından sonra Ağca, İtalyan soruşturmacılara Uğurlu'nun kendisine destek olduğunu söyledi; iddia yargı kararıyla doğrulanmadı. Ağca'nın Roma'da taşıdığı 'Faruk Özgün' adına pasaportun Nevşehir Emniyet Müdürlüğü'nce düzenlendiği basına yansıdı; Mumcu aynı birimden Abdullah Çatlı'ya da pasaport verildiğini öne sürdü. Bu ilişkiler yargı kararıyla aydınlatılmadı.

Karşıt anlatılar

Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.

Mumcu ve 'Bulgar bağlantısı' soruşturmaları: Bulgar devlet şirketi Kintex'in Türk kaçakçılarına silah sattığı, karşılığında uyuşturucu ve döviz aldığı, bu ticaretin sağ ve sol örgütleri silahlandırdığı ve kaçakçı ağlarının Ağca'yı desteklediği ileri sürüldü. Mumcu, bu ağın bürokrasideki 'köprübaşları' ortaya çıkarılmadıkça terörün çözülemeyeceğini savundu.

Bulgaristan ve ilgili şirket ve kişiler: Bulgaristan, Kintex'in yasadışı ticarette ve suikastta rolü olduğunu reddetti. Balkan Transport, Kintex'le hiçbir ilişkisi olmadığını ve yalnız transit komisyonculuğu yaptığını açıkladı. Ağca'nın suçladığı kişiler iddiaları kabul etmedi; Roma'daki davada Bulgar sanıklar 1986'da beraat etti.

Bağlı olduğu ana olaylar

12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (12 Eylül 1980) — Ordu tüm siyasi hayatı askıya aldı; yüz binlerce kişi gözaltına alındı, idamlar yapıldı ve kısıtlayıcı 1982 Anayasası ile toplum yeniden biçimlendirildi.
Susurluk Skandalı (3 Kasım 1996) — Bir trafik kazası; aynı araçta bir emniyet yöneticisini, aranan bir tetikçiyi ve bir milletvekilini bir arada ortaya çıkararak 'derin devlet' yapılanmasını kamuoyunun gündemine taşıdı.

Zincirdeki yeri

Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.

Öncesi · Aynı ağ: Ağca'nın Askerî Cezaevinden Kaçırılması (25 Kasım 1979) — Mumcu'ya göre kaçırılan Ağca'nın yurtdışına çıkışı ve Avrupa'da dolaşması, Nevşehir'de düzenlenen sahte pasaportla mümkün oldu.
Sonrası · Aynı ağ: Papa II. Jean Paul'e Suikast Girişimi (13 Mayıs 1981) — Ağca'nın Roma'da üzerinde çıkan 'Faruk Özgün' pasaportu Mumcu'ya göre Nevşehir'de düzenlenmiş, Zeki Çatlı ve Oral Çelik tarafından ulaştırılmıştı.
Sonrası · Yapısal yankı: Susurluk Skandalı (3 Kasım 1996) — Firari ülkücüye resmî kimlik sağlanması örüntüsü, Çatlı'nın 1996'da Susurluk'ta 'Mehmet Özbay' adına düzenlenmiş belgelerle ölü bulunmasıyla tekrarlandı.

Aynı dosyada: 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni

Aynı dosyada: Susurluk Skandalı

Kilit kişiler: Uğur Mumcu, Abuzer Uğurlu, Mehmet Ali Ağca, Abdullah Çatlı

Davalar: Papa suikastı davası

Kurumlar: Kintex, Emniyet Genel Müdürlüğü, Ülkücü hareket, Interpol

Kaynaklardan okumalar

Mumcu, Cumhuriyet, 19 Ocak 1981 — Bulgar TIR'ı ve Kintex belgesi

Mumcu 'Evet. Kintex!' yazısında Balkan Transport şirketinin açıklamasını ve manifesto fotokopisini yayımlar. Şirket Kintex'le ilişkisi olmadığını, yalnız transit hizmeti verdiğini bildirir; belgeye göre bir Bulgar TIR'ı 21 Aralık 1980'de Cilvegözü'nden Suriye'ye 'askerî teknik malzeme' taşımıştır. Mumcu bunu Kintex işlemlerinin bu şirket üzerinden yürüdüğünün kanıtı sayar.

Mumcu, Cumhuriyet, 13 Mayıs 1991 — Nevşehir pasaportları ve Ağca'nın destekçileri

Mumcu 'Soru-Yanıt' yazısında, Ağca'nın Roma'da taşıdığı pasaportun Faruk Özgün adına Nevşehir Emniyet Müdürlüğü'nce düzenlendiğini ve aynı yerden Abdullah Çatlı ile başka firari ülkücülere de pasaport verildiğini ileri sürer. Kaçakçı Abuzer Uğurlu'nun bir yakını aracılığıyla Ağca'ya para gönderdiğini de yazar; bu iddialar yargı kararıyla doğrulanmamıştır.

İlknur, Özdilek ve Özer, Cumhuriyet, 26 Mayıs 2021 — Uğurlu ailesi, Bulgaristan ve Kintex

'Kirli Üçgen' yazı dizisi, 12 Mart döneminde MİT'in yürüttüğü ilk 'babalar' operasyonunu ve Uğurlu ailesi başta olmak üzere kaçakçılık ağlarını anlatır. Abuzer Uğurlu'nun 1969-1974 arasında kaçakçılık işlerini Bulgaristan'dan yönettiğini ve Kintex üzerinden çalıştığını aktarır.

Kaynağa git