← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni

12 Eylül 1980 · Darbe / Müdahale

Ordu tüm siyasi hayatı askıya aldı; yüz binlerce kişi gözaltına alındı, idamlar yapıldı ve kısıtlayıcı 1982 Anayasası ile toplum yeniden biçimlendirildi.

Türkiye'nin en kapsamlı askeri müdahalesi, amacı bakımından öncekilerden farklıdır: yalnızca bir hükümeti devirmek değil, siyasal sistemi kökten yeniden kurmaktı. Partiler kapatıldı, 650.000'den fazla kişi gözaltına alındı, 50 kişi idam edildi, 1961'in özgürlükçü çerçevesi 1982 Anayasası'yla tersine çevrildi. Güçlü yürütme, MGK'nın anayasal statüsü ve %10 baraj, askeri vesayetin kurumsal güvencesini oluşturdu. 'Askeri vesayet', 'tasfiye' ve 'güç merkezileşmesi' desenlerinin kesiştiği bu düzen, etkilerini onlarca yıl sürdürdü.

Alt başlıklar

  • 12 Eylül 1980 — Parlamento ve Partilerin Kapatılması
  • 7 Kasım 1982 — 1982 Anayasası Referandumu
  • 1980–1984 — İdamlar ve Siyasi Tasfiyeler

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklar

  • Zürcher, 2017 — 12 Eylül: Ordunun Düzeni ve 1982 Anayasal Mimarisi
  • Kaya Özçelik, 2011 (Ankara Üniversitesi SBF Dergisi) — 12 Eylül'ü Anlamak: Tasfiye, Yargı ve Vesayetin Kurumsallaşması