← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
İç Güvenlik Harekâtı — Örüntü
Devletin kendi nüfusuna karşı yürüttüğü silahlı bastırma, tenkil ya da tedip harekâtı.
Ordunun dışa değil içe dönük kullanımı: isyan bastırma, 'ıslah', tenkil ve tedip adları altında yürütülen operasyonlar. Bedirhan Bey'in Botan Emirliği'nin ilgasından Hamidiye alaylarına, Adana'dan Şeyh Said ve Dersim'e, oradan 1984 sonrası çatışma rejimine uzanan çizgide harekât çoğu zaman olağanüstü hukukla birlikte gelir — sıkıyönetim, İstiklal Mahkemeleri, umumi müfettişlikler, OHAL — ve bölgenin idari yapısını kalıcı biçimde yeniden kurar.
Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.
Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları
- Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894) — Orta Anadolu ve Doğu'da çok sayıda Ermeni'nin hayatını kaybettiği kitlesel şiddet olayları, Hamidiye döneminin etnik-dinsel fay hattını en yoğun biçimde açığa çıkardı.
- Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) — Doğu'da patlak veren Kürt-dinî temelli ayaklanma bastırıldı; Takrir-i Sükûn Kanunu hem isyanı hem de muhalefeti tasfiye etmek için kullanıldı.
- Dersim Harekâtı (1937) — Dersim (Tunceli) bölgesindeki silahlı direnci kırmak için yürütülen askerî harekât, çok sayıda kişinin ölümüne ve zorunlu göçe yol açtı.
- PKK Çatışmasının Başlaması (1984) — PKK'nın 1984'te başlattığı silahlı eylemler, Türkiye'nin 1990'lar boyunca sürecek ve on binlerce insanın hayatını kaybedeceği uzun çatışma dönemini başlattı.
- Bedirhan Bey İsyanı ve Botan Emirliği'nin İlgası (1847) — Tanzimat'ın doğrudan idare ve merkezileşme siyasetine direnen Cizre-Botan Emiri Bedirhan Bey 1847'de teslim olarak Girit'e sürüldü; Kürt emirlik düzeni tasfiye edildi.
- Adana Olayları (1909) (1909) — II. Meşrutiyet'in ilk yılında Adana ve çevresinde Ermeni nüfusa yönelen, on binlerce kişinin öldüğü kitlesel şiddet; 1894–96 Hamidiye katliamları ile 1915 tehcir-kıyım olayları arasında etnik fay hattının kanlı ara halkası.
- Şark Islahat Planı (1925) — Şeyh Said İsyanı'nın bastırılmasının ardından Bakanlar Kurulu'nca kabul edilen plan, doğu illeri için kapsamlı bir asimilasyon, iskân ve denetim programı çizdi; umumi müfettişlikler, mecburi iskân ve Türkçe dışındaki dillerin kamusal kullanımının kısıtlanması bu çerçevede gündeme getirildi.