← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Bedirhan Bey İsyanı ve Botan Emirliği'nin İlgası

1843-1847 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

Tanzimat'ın doğrudan idare ve merkezileşme siyasetine direnen Cizre-Botan Emiri Bedirhan Bey 1847'de teslim olarak Girit'e sürüldü; Kürt emirlik düzeni tasfiye edildi.

Bedirhan Bey, 1839 Tanzimat Fermanı'nın ardından merkezî devletin vergi, askere alma ve doğrudan idare taleplerine direnen son güçlü Kürt mîrlerindendi. 1843-1846 arasında bölgedeki nüfuzunu genişletti; bu dönemde Hakkâri çevresindeki Nasturi/Süryani topluluklara yönelik şiddet olayları Avrupa diplomatik baskısını ve Osmanlı'nın müdahale gerekçesini güçlendirdi. 1847'de büyük bir Osmanlı kuvveti karşısında teslim olan Bedirhan, ailesiyle Girit'e sürüldü ve Botan Emirliği ilga edilerek bölge doğrudan merkezî idareye bağlandı. Bu olay, Osmanlı'nın 19. yüzyıl boyunca Kürt emirliklerini tek tek tasfiye eden merkezileşme savaşlarının dönüm noktalarından biridir; aynı 'çevredeki yarı-özerk etnik otoritenin tepeden ortadan kaldırılması' kalıbı, Cumhuriyet döneminde Şeyh Said (1925) ve Dersim (1937-38) ile yeniden açığa çıkar.

Alt başlıklar

  • Haziran 1847 — Osman Paşa'nın Üç Koldan Botan Harekâtı
  • 1855 — Botan Emirliği'nin Resmî İlgası ve Bedirhan'ın Sürgünü

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklar

  • Tan, 2022 — Botan Emirliği'nin İlgası: Merkezîleşmenin Kürt Emirliklerini Tasfiyesi