Parti Kapatma Rejimi — Örüntü

Yargı ya da idare eliyle siyasi partilerin kapatılması ve fesih geleneği.

Türkiye, siyasi partilerin en çok kapatıldığı ülkelerden biridir; kapatma istisna değil rejimin yerleşik bir aracıdır. Takrir-i Sükûn'la Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın, 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın, 28 Şubat sürecinde Refah Partisi'nin kapatılması, 2008'de AKP davasının kıl payı reddi ve 2026'da CHP kurultayının mutlak butlanla iptali aynı mantığın halkalarıdır: seçmenin verdiği yetki, bir hukuk normuna aykırılık tespitiyle geri alınabilir sayılır.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) — Doğu'da patlak veren Kürt-dinî temelli ayaklanma bastırıldı; Takrir-i Sükûn Kanunu hem isyanı hem de muhalefeti tasfiye etmek için kullanıldı.
Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Menemen Olayı (1930) — Kontrollü muhalefet deneyi SCF'nin beklenmedik kitlesel desteğiyle hızla sona erdirildi; ardından Menemen'deki dinî isyan cumhuriyet karşıtlığının simgesi yapıldı.
28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997) — MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.
CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP'nin 2023'teki 38. Olağan Kurultayını ve sonraki iki olağanüstü kurultayı 'mutlak butlan' ile iptal etti; Özgür Özel tedbiren görevden uzaklaştırıldı, eski genel başkan Kılıçdaroğlu ve dönemin organları göreve iade edildi.
AKP Kapatma Davasının Reddi (2008) — Anayasa Mahkemesi laikliğe aykırılık gerekçesiyle AKP'nin kapatılması için gereken 7 oyu bulamadı; 'odak' kararıyla hazine yardımının yarısı kesildi.