Parti Kapatma Rejimi — Örüntü

Yargı ya da idare eliyle siyasi partilerin kapatılması ve fesih geleneği.

Türkiye, siyasi partilerin en çok kapatıldığı ülkelerden biridir; kapatma istisna değil rejimin yerleşik bir aracıdır. Takrir-i Sükûn'la Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın, 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın, 28 Şubat sürecinde Refah Partisi'nin kapatılması, 2008'de AKP davasının kıl payı reddi ve 2026'da CHP kurultayının mutlak butlanla iptali aynı mantığın halkalarıdır: seçmenin verdiği yetki, bir hukuk normuna aykırılık tespitiyle geri alınabilir sayılır.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) — Doğu'da patlak veren Kürt-dinî temelli ayaklanma bastırıldı; Takrir-i Sükûn Kanunu hem isyanı hem de muhalefeti tasfiye etmek için kullanıldı.
Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Menemen Olayı (1930) — Serbest Cumhuriyet Fırkası Menemen Olayı yüzünden kapanmadı. Fethi Okyar’ın 12 Ağustos 1930’da kurduğu parti 17 Kasım 1930’da kendini feshetti. Menemen Olayı ise bundan 36 gün sonra, 23 Aralık 1930’da yaşandı.
28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997) — MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.
CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP'nin 2023'teki 38. Olağan Kurultayını ve sonraki iki olağanüstü kurultayı 'mutlak butlan' ile iptal etti; Özgür Özel tedbiren görevden uzaklaştırıldı, eski genel başkan Kılıçdaroğlu ve dönemin organları göreve iade edildi.
AKP Kapatma Davasının Reddi (2008) — Anayasa Mahkemesi laikliğe aykırılık gerekçesiyle AKP'nin kapatılması için gereken 7 oyu bulamadı; 'odak' kararıyla hazine yardımının yarısı kesildi.