← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

28 Şubat, Post-Modern Darbe

28 Şubat 1997 · Darbe / Müdahale

MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.

1995'te birinci parti çıkan Refah Partisi, DYP ile koalisyon kurmuştu. Ordunun laikliğe tehdit gördüğü bu hükümeti tasfiye sürecinde 'yumuşak' araçlar kullanıldı: MGK baskısı, medya kampanyası, yargı ve bürokrasiden koordineli baskı. Erbakan Haziran 1997'de istifa etti; Refah 1998'de kapatıldı. Sivil siyasetin askeri vesayetçe denetlenebileceğinin 1990'lardaki en çarpıcı kanıtı oldu, ve laik-dindar 'kutuplaşma' ile 'askeri vesayet' desenlerini kesiştirdi.

Kilit kişiler: Necmettin Erbakan, İsmail Hakkı Karadayı

Alt başlıklar

1994–1995 — Refah Partisi'nin Yükselişi. Refah, 1994'te İstanbul ve Ankara'yı, 1995'te birinci partiliği kazanarak siyasi İslamın toplumsal tabanını kalıcı biçimde genişletti.

16 Ocak 1998 — Refah Partisi'nin Kapatılması. Anayasa Mahkemesi laiklik gerekçesiyle Refah'ı kapattı; bu karar AKP'nin kuruluşuna giden süreci hızlandırdı.

14 Ağustos 2001 — AKP'nin Kuruluşu. Refah-Fazilet çizgisinden kopan 'yenilikçi' kanat, Erdoğan liderliğinde AKP'yi kurarak siyasi İslamı AB ve demokratikleşme söylemiyle yeniden konumlandırdı.

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

  • Susurluk Skandalı (1996) — Devlet-içi gölge ağın ifşası, ordunun 'rejimi düzeltme' müdahalesinin ortamını besledi.
  • Gazi Mahallesi Olayları (1995) — Gazi olaylarının derinleştirdiği toplumsal kutuplaşma ve güvenlik kaygısı, ordunun 'rejimi düzeltme' söylemine zemin sağlayan iklimi besledi.

Atlasın giden bağlantı tezleri:

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklardan okumalar

Cizre & Çınar, 2003 (South Atlantic Quarterly) — Turkey 2002: Kemalism, Islamism, and Politics in the Light of the February 28 Process

28 Şubat 1997'de dokuz saat süren Milli Güvenlik Kurulu toplantısında ordu, laiklik ve siyasal İslam üzerinden Refahyol hükümetine bir dizi karar dayattı; bunlar arasında sekiz yıllık kesintisiz eğitim, tarikatların ve İmam Hatiplerin sınırlanması, kılık-kıyafet düzenlemeleri yer alıyordu. Necmettin Erbakan kararları imzalamak ve nihayetinde istifa etmek zorunda kaldı; ancak parlamento feshedilmediği ve anayasa askıya alınmadığı için olay, Amiral Salim Dervişoğlu tarafından 'postmodern darbe' olarak adlandırıldı. 1998'de Anayasa Mahkemesi'nin Refah Partisi'ni kapatması, yargının darbe sonrası uygulayıcı rolünü gösterir.

📖 1997 Turkish military memorandum. (2016). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/1997_Turkish_military_memorandum https://en.wikipedia.org/wiki/1997_Turkish_military_memorandum

Aslan, 2016 (BJMES) — Silahsız Müdahale: Medya, Yargı ve Ekonomi Üzerinden Vesayet

İngiliz Journal of Middle Eastern Studies'te yayımlanan 'Unarmed We Intervene, Unnoticed We Remain' başlıklı çalışma, 28 Şubat'ı doğrudan iktidara el koymadan siyasal düzeni şekillendiren bir askeri vesayet 'sapma vakası' olarak analiz eder. Müdahalenin ayırt edici yanı, silahlı güç yerine medya, yargı ve ekonomi gibi sivil mekanizmaların seferber edilmesidir; bu da sivil denetim ile askeri baskı arasındaki çizgiyi bulanıklaştıran melez bir kontrol biçimi yaratmıştır. Yazarlara göre bu yöntem, darbenin 'görünmez' kalmasını ve uluslararası tepkiden kaçınmasını sağlamıştır.

📖 Aslan, Ö. (2016). 'Unarmed' we intervene, unnoticed we remain: The deviant case of the 'February 28th coup' in Turkey. British Journal of Middle Eastern Studies, 43(3), 360–377. https://doi.org/10.1080/13530194.2015.1102710 https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13530194.2015.1102710

Sık sorulanlar

28 Şubat, Post-Modern Darbe ne zaman gerçekleşti? 28 Şubat 1997. MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.

28 Şubat, Post-Modern Darbe neden önemlidir, sonuçları ne oldu? 1995'te birinci parti çıkan Refah Partisi, DYP ile koalisyon kurmuştu. Ordunun laikliğe tehdit gördüğü bu hükümeti tasfiye sürecinde 'yumuşak' araçlar kullanıldı: MGK baskısı, medya kampanyası, yargı ve bürokrasiden koordineli baskı. Erbakan Haziran 1997'de istifa etti; Refah 1998'de kapatıldı. Sivil siyasetin askeri vesayetçe denetlenebileceğinin 1990'lardaki en çarpıcı kanıtı oldu, ve laik-dindar 'kutuplaşma' ile 'askeri vesayet' desenlerini kesiştirdi.

28 Şubat, Post-Modern Darbe atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Askeri Vesayet, Toplumsal Kutuplaşma, Etnik-Dinsel Fay Hattı, Yargı Eliyle Siyaset, Fiili Askeri Müdahale, Parti Kapatma Rejimi. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.