← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Öğretim Üyelerine Yönelik Suikastlar
Temmuz 1978 ile Aralık 1979 arasında Bedrettin Cömert, Bedri Karafakıoğlu, Necdet Bulut, Ümit Yaşar Doğanay ve Cavit Orhan Tütengil silahlı saldırılarda öldürüldü; dosyaların hiçbiri kesinleşmiş mahkûmiyetle kapanmadı.
Bu sayfada
Dizinin öncesinde Erzurum'da Doç. Orhan Yavuz Haziran 1977'de öldürülmüştü. Hacettepe Üniversitesi'nden sanat tarihçisi Doç. Bedrettin Cömert 11 Temmuz 1978'de Ankara'da evinin önünde, İTÜ'nün eski rektörü Ord. Prof. Bedri Karafakıoğlu 20 Ekim 1978'de İstanbul Bakırköy'de vuruldu. Karadeniz Teknik Üniversitesi'nde görevli Dr. Necdet Bulut Kasım 1978'de Trabzon'da otomobiline düzenlenen saldırıda hayatını kaybetti. İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Ümit Yaşar Doğanay 20 Kasım 1979'da, sosyolog Prof. Cavit Orhan Tütengil 17 gün sonra Levent'te bir otobüs durağında öldürüldü. Soruşturmalar ve dönemin basını saldırıları çoğunlukla ülkücü militanlara bağladı; ancak Bulut davasındaki mahkûmiyetler bozulup 1985'te beraatle, Doğanay ve Cömert davaları delil yetersizliğinden beraatle sonuçlandı, Tütengil ve Karafakıoğlu cinayetleri faili meçhul kaldı. Dalga, 12 Eylül'ün 'anarşi' gerekçesinin arka planını oluşturdu.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet (1975–1980) — Ülkücü gruplar ile devrimci sol arasında tırmanan sokak çatışmaları, suikastlar ve katliamlar Türkiye'yi fiili bir iç savaşa sürükledi.
- 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (12 Eylül 1980) — Ordu tüm siyasi hayatı askıya aldı; yüz binlerce kişi gözaltına alındı, idamlar yapıldı ve kısıtlayıcı 1982 Anayasası ile toplum yeniden biçimlendirildi.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Sonrası · İddia edilen bağ: Abdi İpekçi Suikastı (1 Şubat 1979) — Mumcu öğretim üyelerinin ve gazetecilerin öldürülmesini, arkasında kaçakçılık ağları bulunan aynı şiddet dalgasının parçası saydı.
Aynı dosyada: Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet
Aynı dosyada: 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni
Kilit kişiler: Bedrettin Cömert, Bedri Karafakıoğlu, Necdet Bulut, Ümit Yaşar Doğanay, Cavit Orhan Tütengil, Uğur Mumcu
Kurumlar: Ülkücü hareket, Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi
Kaynaklardan okumalar
Mumcu, Cumhuriyet, Aralık 1979 — Öldürülen öğretim üyeleri listesi
Mumcu, Tütengil'in öldürülmesinin ardından yazdığı 'Tütengil' başlıklı yazıda Orhan Yavuz'dan Tütengil'e öldürülen öğretim üyelerini gazeteci ve yargı mensubu kurbanlarla birlikte sıralar. Olayın 'sağ-sol çatışması'nın ötesinde, silah ve uyuşturucu kaçakçılığına dayanan örgütlerin yönettiği bir iç savaş provası olduğunu savunur.
Akçura, Faili Belli — Doğanay ve Tütengil dosyalarının akıbeti
Belma Akçura, Doğanay'ın 20 Kasım 1979'da otomobilinde dört kişilik bir ekip tarafından öldürüldüğünü, çok sayıda tanığa karşın sanıkların 1986'da delil yetersizliğinden beraat ettiğini yazar. Tütengil soruşturma dosyasının kaybolduğunu ve iki cinayeti aynı kişinin azmettirmiş olabileceğine dair bir polis notunun kovuşturmaya dönüşmediğini aktarır.
Kalafat, bianet, 25 Ağustos 2018 — Necdet Bulut davasının seyri
Haluk Kalafat, Türkiye'nin ilk bilgisayar bilimi doktorlarından Necdet Bulut'un Trabzon'da uğradığı saldırıyı anlatır. Tetikçi olarak yargılanan üç ülkücüye 15'er yıl, üç azmettiriciye müebbet verildiğini, kararların Askerî Yargıtay'da bozulduğunu ve davanın 1985'te beraatle kapandığını aktarır.