← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Savcı Doğan Öz'ün Öldürülmesi
Dört kez ölüm cezası alan sanık Askerî Yargıtay kararıyla beraat etti; cinayetin Öz'ün kontrgerilla araştırmasıyla bağı yargıda sınanmadı.
Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz, ülkücülerin kaldığı bir yurtta arama yaptırdığı ve siyasi cinayetleri soruşturduğu günlerde evinin önünde öldürüldü. Dört kez ölüm cezası alan ülkücü sanık 1985'te beraat etti.
Bu sayfada
Öz, Ocak 1978'de solcu bir öğrencinin öldürülmesini soruştururken ülkücülerin kaldığı Site Öğrenci Yurdu'nda arama yaptırmış, MHP'li bir milletvekili tarafından Meclis kürsüsünden hedef gösterilmişti. 24 Mart sabahı Ankara'da evinin önünde otomobiline binerken tabancayla vuruldu. Aralık 1978'de yakalanan ülkücü öğrenci İbrahim Çiftçi'yi Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi 3 Ağustos 1979'da ölüm cezasına çarptırdı; kararda bazı MHP yöneticileri hakkında suç duyurusu da vardı. Yerel mahkeme dört kez ölüm cezası verdi, kararlar Askerî Yargıtay'da bozuldu ve Daireler Kurulu'nun 8'e karşı 7 oyla belirlediği yöne uyan mahkeme 1985'te Çiftçi'yi beraat ettirdi. Öz'ün kontrgerilla yapılanmasına dair bir rapor hazırladığı ve eşinin raporu Başbakan Ecevit'e ilettiği aktarılır; raporla cinayet arasındaki bağ yargı kararıyla kurulmadı.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Sıkıyönetim mahkemesi (ilk kararlar): Görgü tanığı teşhisi ve maddi delillere dayanarak sanığı dört kez ölüm cezasına çarptırdı; cinayetin Öz'ün yürüttüğü bir siyasi cinayet soruşturmasıyla bağlantılı olduğunu kabul etti.
Askerî Yargıtay / savunma: Teşhisi ve delilleri mahkûmiyet için yeterli bulmadı; kararları bozdu ve Daireler Kurulu'nun 8'e karşı 7 oyla verdiği kararla beraatin yolunu açtı.
Öz ailesi ve muhalif basın: Cinayetin Öz'ün kontrgerilla araştırmasıyla ilişkili olduğunu, beraat kararının ise siyasi bir koruma anlamına geldiğini savundu.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet (1975–1980) — Ülkücü gruplar ile devrimci sol arasında tırmanan sokak çatışmaları, suikastlar ve katliamlar Türkiye'yi fiili bir iç savaşa sürükledi.
- Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu (27 Eylül 1952) — Kurumun kökeni 27 Eylül 1952’ye uzanır; “Özel Harp Dairesi” adının alınması ayrı bir aşamadır. AA’nın aktardığı MSB tarihçesinde ilk ad Hususi ve Yardımcı Muharip Birlikler, Seferberlik Tetkik Kurulu adı 7 Kasım 1953, Özel Harp Dairesi Başkanlığı adı 14 Aralık 1970 olarak verilir.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · İddia edilen bağ: Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu (27 Eylül 1952) — Öz'ün kontrgerilla yapılanmasını araştıran bir rapor hazırladığı ve bu yüzden öldürüldüğü iddia edilir; bu bağ yargı kararıyla kanıtlanmadı ve sanık beraat etti.
- Sonrası · İddia edilen bağ: Abdi İpekçi Suikastı (1 Şubat 1979) — Mumcu, yargı mensupları ve gazetecilere yönelik cinayetleri, 'bunalım stratejisi' izleyen aynı planlı zincirin halkaları olarak niteledi.
Aynı dosyada: Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet
- 1975–1977 — Milliyetçi Cephe Hükümetleri
- Temmuz 1978 – Aralık 1979 — Öğretim Üyelerine Yönelik Suikastlar
Aynı dosyada: Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu
Kilit kişiler: Doğan Öz, İbrahim Çiftçi, Bülent Ecevit, Uğur Mumcu
Davalar: Doğan Öz davası
Kurumlar: MHP, Ülkücü hareket, Sıkıyönetim mahkemeleri, Askerî Yargıtay
Kaynaklardan okumalar
Mumcu, Cumhuriyet, Ekim 1979 — Mahkeme gerekçesine göre cinayetin nedeni
Mumcu 'Soruştururken' yazısında Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi kararına dayanarak Öz'ün, sol eğilimli bir öğrencinin öldürülmesine ilişkin yürüttüğü soruşturma nedeniyle öldürüldüğünü yazar. Siyasi cinayetlerin arkasındaki örgüt ve silah kaynaklarının araştırılmasını ister.
Çalışlar, Cumhuriyet Dergi, 21 Mart 1999 — Beraatin perde arkası
İpek Çalışlar, dört ölüm cezasının Askerî Yargıtay'da bozulmasını, beraat kararındaki 'eylem sabit görülmüş ancak Askerî Yargıtay kararına direnilemeyeceğinden' gerekçesini ve 9 Ocak 1985 tarihli kararı aktarır. Başlığından da anlaşılacağı gibi yargı sonucunu sert biçimde eleştiren bir anlatıdır; bianet'te 2004'te yeniden yayımlandı.
Evci, Milliyet, 24 Mart 2020 — Kontrgerilla raporu iddiası
Görkem Evci, Öz'ün devlet içindeki kontrgerilla yapılanmasına dair bir rapor hazırladığını ve bunun ölümünde payı olduğu yorumlarını aktarır. Beraat kararını Ankara 1 No'lu Askerî Mahkemesi'nin 25 Haziran 1985 tarihli kararı olarak verir.