← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Batı Çalışma Grubu'nun Kurulması
İddianame ve mahkeme BÇG'yi hükümeti düşürme sürecinin aracı sayarken, sanıklar onu MGK kararlarını izleyen yasal bir birim olarak savundu ve davanın bazı delillerinin sahte olduğunu ileri sürdü.
28 Şubat MGK kararlarının ardından Genelkurmay'da 'irticai faaliyetleri' izlemek üzere kurulan çalışma grubu. Varlığı 1997'de sızan belgelerle tartışılmaya başladı; 2012'de açılan 28 Şubat soruşturmasının merkezine yerleşti.
Bu sayfada
Grubun dayanağı, Genelkurmay İkinci Başkanı Çevik Bir imzalı 'Batı Harekât Konsepti'ydi; sanık savunmalarına göre grup Nisan 1997'de Genelkurmay yönergesiyle kuruldu. Basına yansıyan Nisan-Mayıs 1997 tarihli belgeler, cami cemaatlerinden Kur'an kurslarına, valilerin ve belediye başkanlarının siyasi görüşlerinden sendikalara kadar geniş bir alanda bilgi toplanmasını istiyordu. Belgelerin Emniyet İstihbarat Dairesi eliyle dışarı çıktığı iddiasıyla açılan askerî davada Daire Başkanı Bülent Orakoğlu ve bir astsubay beraat etti. Grubun milyonlarca kişiyi fişlediği iddiası yaygınlaştı. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi 13 Nisan 2018'de, aralarında Bir ve Çetin Doğan'ın bulunduğu 21 sanığa müebbet hapis verdi. Yargıtay 2021'de 14 sanığın cezasını onadı, kalanını bozdu; Cumhurbaşkanı Erdoğan 2023 ve Mayıs 2024'te yaşlı hükümlülerin cezalarını kaldırdı. Bozulan kısımda Ekim 2025'te 13 sanığa 18'er yıl verildi; bu karar kesinleşmedi.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
İddianame / mahkeme: Savcılığa göre BÇG, seçilmiş hükümeti istifaya zorlamak için kamu kurumlarını, basını ve toplumu izleyen ve yönlendiren yapının merkezî aracıydı. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi sanıkları hükümeti cebren düşürmeye iştirakten mahkûm etti; Yargıtay kararın önemli bölümünü onadı.
Sanıklar / savunma: Çetin Doğan'ın savunmasına göre grup, Başbakan Erbakan'ın da onayladığı MGK kararlarının uygulanmasını izlemek için kurulan, yürütmeye emir vermeyen yasal bir değerlendirme birimiydi. Sanıklar, soruşturmayı yürüten bazı yargı mensuplarının sonradan Gülen yapılanması (resmî adlandırmayla FETÖ/PDY) üyeliğiyle yargılandığını ve bazı dijital belgelerin sahte olduğunu öne sürerek davayı kumpas olarak nitelendirdi.
Bağlı olduğu ana olaylar
- 28 Şubat, Post-Modern Darbe (28 Şubat 1997) — MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Neden–sonuç: 28 Şubat, Post-Modern Darbe (28 Şubat 1997) — MGK kararlarının uygulanması Genelkurmay bünyesinde irticayla mücadele grubu biçiminde kurumsallaştı.
Aynı dosyada: 28 Şubat, Post-Modern Darbe
- 1 Şubat – 9 Mart 1997 — Sürekli Aydınlık İçin Bir Dakika Karanlık Eylemi
- 18 Haziran 1999 — Gülen Kasetlerinin Televizyonda Yayımlanması
Kilit kişiler: Çevik Bir, İsmail Hakkı Karadayı, Çetin Doğan, Güven Erkaya, Necmettin Erbakan, Recep Tayyip Erdoğan
Davalar: 28 Şubat davası
Kurumlar: Batı Çalışma Grubu, Genelkurmay, MGK, Deniz Kuvvetleri, Emniyet İstihbarat, Yargıtay
Kaynaklardan okumalar
Doğan Akın, T24, 12 Nisan 2012 — Batı Harekât Konsepti ve soruşturmanın ilk dalgası
Akın, 28 Şubat soruşturmasının ilk dalgasının BÇG'yi merkez aldığını; grubun Çevik Bir imzalı ve 'Genelkurmay Başkanı emriyle' ibareli Batı Harekât Konsepti'ne dayandığını ve 5 Mayıs 1997 tarihli bir Deniz Kuvvetleri belgesiyle kamuoyuna yansıdığını aktarır. Soruşturmanın MGK kararlarını imzalayan sivil üyelere uzanıp uzanmayacağını sorgular.
Aydınlık, 14 Şubat 2018 (Çetin Doğan'ın savunması) — Sanık gözünden BÇG
Doğan'ın 116 sayfalık savunmasına dayanan haber, BÇG'nin 10 Nisan 1997'de Genelkurmay yönergesiyle kurulduğunu, amacının irticai faaliyetleri yasal kanallarla ilgili makamlara bildirmek olduğunu ve yürütmeye hiçbir emir vermediğini savunur. Davada sanık olan bir komutanın ve onu destekleyen bir yayın organının anlatısıdır.
Euronews Türkçe, 17 Mayıs 2024 — Hükümlü komutanlara cumhurbaşkanı affı
Haber, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Anayasa'nın 104. maddesine dayanarak, aralarında Çevik Bir ve Çetin Doğan'ın bulunduğu yedi eski komutanın kalan cezalarını sürekli hastalık ve kocama gerekçesiyle kaldırdığını aktarır.