← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Gülen Kasetlerinin Televizyonda Yayımlanması
Kayıtların bağlamından koparılıp koparılmadığı ve 28 Şubat ikliminde kimlerce, hangi amaçla servis edildiği tartışmalıdır.
ATV ana haber bülteni, Fethullah Gülen'in cemaat mensuplarına adliye ve mülkiyede kadrolaşmayı öğütlediği vaaz kayıtlarını yayımladı. Gülen üç ay önce ABD'ye gitmişti; kayıtlar ertesi yıl açılan DGM davasının dayanaklarından biri oldu.
Bu sayfada
Gülen 21 Mart 1999'da sağlık gerekçesiyle ABD'ye gitti ve bir daha dönmedi. 18 Haziran'da yayımlanan iki kayıtta cemaatine 'sistemin püf noktalarını keşfetmeyi' öğütlüyor, adliye ve mülkiyedeki kadroları geleceğin 'garantisi' sayıyor, güç dengesi yokken sivrilmemeyi tavsiye ediyordu. Yayın 28 Şubat sürecinin irtica tartışmalarının ortasına düştü; Sabah 21 Haziran'da 'Hedefiniz ordu' manşetiyle Gülen hareketinin orduya ve emniyete sızmayı hedeflediği iddiasını geniş kitlelere taşıdı. Gülen kayıtların çarpıtıldığını ve montajlandığını savundu, bu savunmayı 2001'de DGM'ye gönderdiği yazılı ifadede de tekrarladı. Kasetlerin kanala kimlerce ulaştırıldığı sonradan da tartışıldı. 15 Temmuz 2016'dan sonra kayıtlar, Gülen yapılanmasının (resmî adlandırmayla FETÖ/PDY) devlete sızma stratejisinin erken kanıtı olarak yeniden dolaşıma girdi; oysa aynı hareket 2000'lerin büyük bölümünde AKP iktidarıyla ittifak içindeydi.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Güvenlik bürokrasisi ve iddia makamı: Kayıtlar, cemaatin devlet kadrolarını ele geçirmeye yönelik planlı bir stratejisinin itirafı olarak okundu. Ankara Emniyeti'nin Mart 1999 tarihli raporu ve Jandarma'nın Eylül 1999'da hazırladığı kitapçık aynı tezi işledi; 2000 tarihli DGM iddianamesi kayıtları bu çerçevede delil saydı.
Gülen ve cemaat çevresi: Konuşmaların kesilip birleştirildiğini ve bağlamından koparıldığını, hareketin amacının eğitim olduğunu savundu. Gülen'in resmî sitesi dönemin yayınlarını 'istihbarat yalanları ve iftiralar' başlığı altında toplar.
Eleştirel gazetecilik: Hem 28 Şubat'ı hem cemaati eleştiren Ahmet Şık, kasetlerin dönemin psikolojik savaşı içinde medyaya servis edildiğini, içeriklerinin ise sonraki kadrolaşmayla örtüştüğünü yazdı.
Bağlı olduğu ana olaylar
- 28 Şubat, Post-Modern Darbe (28 Şubat 1997) — MGK'nın 'irtica karşıtı' kararları ve koordineli baskı, Refah-Yol hükümetini istifaya zorladı; bu süreç 'post-modern darbe' olarak adlandırıldı.
- 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (15 Temmuz 2016) — Ordu içine yerleşmiş FETÖ mensuplarının darbe girişimi sokağa çıkan kitlelerce püskürtüldü; ardından iki yıllık OHAL ve yüzlerce KHK ile kapsamlı bir tasfiye dönemi geldi.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Neden–sonuç: 28 Şubat, Post-Modern Darbe (28 Şubat 1997) — 28 Şubat'ın irtica karşıtı baskısı cemaati de hedef aldı. Gülen ABD'ye yerleşti; aynı dönemde emniyet raporları hazırlandı ve kaset soruşturması başladı.
- Sonrası · Neden–sonuç: Fethullah Gülen'e Açılan DGM Davası ve Beraat (2000–2008) — Kasetlerin kamuya çıkması ve İzmir'deki askerî öğrenci soruşturması, Ankara DGM Başsavcılığı'nın Gülen hakkında TSK'ya sızma iddiasını da içeren iddianamesinin zeminini oluşturdu.
- Sonrası · İddia edilen bağ: Tuncay Güney'in Gözaltısı ve İlk Ergenekon Belgesi (Mart 2001) — Kumpas kampı, Güney'in Samanyolu TV geçmişini ve dosyayı getiren 'Fethullahçı büro'yu davanın cemaat kaynaklı olduğunun ilk izi sayar; savcılık yanlısı kamp bu bağı reddeder.
- Sonrası · Aynı ağ: 17–25 Aralık ve AKP-Gülen Kopuşu (17–25 Aralık 2013) — 1999 raporlarında 'kadrolaşma' olarak tarif edilen emniyet-yargı yapılanması, 2013'te hükümeti hedef alan soruşturmaları yürüten kadroyla aynı ağ olarak anıldı.
Aynı dosyada: 28 Şubat, Post-Modern Darbe
- Nisan–Haziran 1997 — Batı Çalışma Grubu'nun Kurulması
- 2000–2008 — Fethullah Gülen'e Açılan DGM Davası ve Beraat
Aynı dosyada: 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL
- 1983–1989 — 1402'likler: Sıkıyönetim Kararıyla Kamudan İhraç
- 18 Aralık 2002 — Necip Hablemitoğlu Suikastı
Kilit kişiler: Fethullah Gülen
Davalar: Gülen DGM davası
Kurumlar: Gülen yapılanması, ATV, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma, DGM
Kaynaklardan okumalar
Şık, 2011, s. 38 — Kasetlerin 28 Şubat'ın psikolojik savaşı içinde medyaya servis edilişi
Ahmet Şık 'İmamın Ordusu'nda iki kaydın 18 Haziran 1999'da ATV ana haber bülteninde yayımlandığını, Gülen'in adliye ve mülkiyedeki kadroları geleceğin garantisi saydığı bölümü uzun alıntıyla aktarır. Şık kasetlerin dönemin psikolojik savaş tekniği olarak sızdırıldığını yazar; dipnotta kasetleri kanala kimin getirdiğine dair sonradan yapılan bir açıklamayı da not eder.
Şener, 2009 — Ergenekon eklerindeki 1999 tarihli emniyet ve jandarma raporları
Nedim Şener 'Ergenekon Belgelerinde Fethullah Gülen ve Cemaat'te Ankara Emniyet Müdürlüğü'nün Mart 1999 tarihli 'Fethullah Gülen ve Işık Tarikatı' yazısını ve Jandarma Genel Komutanlığı'nın Eylül 1999 tarihli kitapçığını aktarır. Kitap, Gülen'in 2001'de Ankara 2 No'lu DGM'ye gönderdiği 56 sayfalık savunmada 18 Haziran 1999 görüntülerinde çarpıtma ve montaj yapıldığını ileri sürdüğünü de kaydeder.
Medyascope, 18 Ağustos 2016 — 1999 yayınının 15 Temmuz sonrası yeniden gündeme gelişi
Medyascope, darbe girişiminin ardından 1999'da ATV'de yayımlanan videoyu yeniden yayımlayarak Gülen'in 'sivrilirsek sonumuz Cezayir gibi olur' uyarısını ve mülkiye ile adliyedeki kadrolara dair sözlerini aktarır. Haber, kaydın 2016 sonrasında nasıl yeniden okunduğunu gösterir.