← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Ayhan Çarkın'ın İtirafları ve Ankara Faili Meçhul Davası
Eski özel harekâtçının itirafları iddianameye dayanak olsa da mahkeme delil yetersizliğinden tüm sanıkları beraat ettirdi; mağdur yakınları kararı cezasızlık olarak görüyor.
Susurluk hükümlüsü eski özel harekât polisi Ayhan Çarkın, 2011'de 1990'larda işlenen faili meçhul cinayetlerin devlet görevlilerince işlendiğini savcılığa ve basına anlattı. Açılan davada Mehmet Ağar dahil 19 sanık beraat etti; karar 2024'te kesinleşti.
Bu sayfada
Emniyet Özel Harekât Dairesi'nin eski mensubu Çarkın, Susurluk çete davasında 4 yıl hapse mahkûm edilmişti. 26 Mart 2011'de İstanbul'da savcılığa verdiği ifadede, Altındağ Nüfus Müdürü Abdülmecit Baskın'ın 1993'te Daire Başkanı İbrahim Şahin'in emriyle özel harekât polislerince gözaltına alınıp öldürüldüğünü ileri sürdü; basına yaptığı açıklamalarda da 1990'larda çok sayıda yargısız infaz yapıldığını anlattı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2013'te genişletilen iddianamesi, Behçet Cantürk ve Savaş Buldan'ın da aralarında bulunduğu 19 kişinin ölümünden Mehmet Ağar, İbrahim Şahin, Korkut Eken ve Çarkın'ın kendisi dahil 19 sanığı sorumlu tuttu. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi 13 Aralık 2019'da tüm sanıkları beraat ettirdi. İstinaf 5 Nisan 2021'de, Çarkın'ın beyanlarının diğer delillerle karşılaştırılmadığı gerekçesiyle kararı bozdu. Yeniden yargılamada iddia makamı da beraat istedi ve mahkeme 26 Mayıs 2023'te aynı sonuca vardı. Yargıtay 1. Ceza Dairesi Ekim 2024'te beraati onadı; Cantürk ve Baskın cinayetlerinde zamanaşımı uyguladı.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
İddianame / itirafçı beyanı: Çarkın'ın anlatımına ve Ergenekon soruşturmasında ele geçen belgelere dayanan iddianameye göre, 1993'ten itibaren emniyet içinde oluşturulan bir ekip 'terörle mücadele' gerekçesiyle PKK'ya destek verdiği düşünülen iş insanlarını ve başka kişileri yargısız biçimde öldürdü; sorumluluk zinciri Ağar, Şahin ve Eken'e uzanıyordu.
Sanıklar / mahkeme: Sanıklar suçlamaları reddetti. Mahkeme, itirafçı beyanını doğrulayan, her türlü şüpheden uzak ve kesin delil bulunmadığı sonucuna vardı; Yargıtay da beraat hükümlerinde hukuka aykırılık görmedi.
Mağdur yakınları: Baskın ve Buldan aileleri başta olmak üzere mağdur yakınları, failin kendi itirafına rağmen kimsenin mahkûm edilmemesini 1990'ların cezasızlık düzeninin sürmesi olarak değerlendirdi ve dosyanın insanlığa karşı suç kapsamında ele alınmasını istedi.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Susurluk Skandalı (3 Kasım 1996) — Bir trafik kazası; aynı araçta bir emniyet yöneticisini, aranan bir tetikçiyi ve bir milletvekilini bir arada ortaya çıkararak 'derin devlet' yapılanmasını kamuoyunun gündemine taşıdı.
- PKK Çatışmasının Başlaması (15 Ağustos 1984) — PKK'nın 1984'te başlattığı silahlı eylemler, Türkiye'nin 1990'lar boyunca sürecek ve on binlerce insanın hayatını kaybedeceği uzun çatışma dönemini başlattı.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Aynı sürecin aşaması: Cantürk, Buldan ve Kürt İş İnsanlarına Yönelik Cinayetler (Ocak–Aralık 1994) — Faili meçhul kalan 1994-96 cinayetleri, Ayhan Çarkın'ın 2011 beyanları üzerine tek soruşturmada birleştirildi ve 19 sanıklı bir davaya dönüştü.
- Sonrası · Aynı ağ: Susurluk Skandalı (3 Kasım 1996) — İddianame, Susurluk kazasında ölen Abdullah Çatlı ile Susurluk davası sanığı Oğuz Yorulmaz'ı, eylemlere katılan ancak ölmüş olan şüpheliler arasında saydı.
- Öncesi · Aynı ağ: Susurluk Çete Davasında DGM Kararı (12 Şubat 2001) — Susurluk davasında 4 yıl alan özel harekâtçı Çarkın, 2011'de aynı ağın infazlarını itiraf etti.
- Öncesi · Aynı sürecin aşaması: Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri (2004–2014) — Dava, TMK 10. madde ile görevli ve yetkili savcılığın hazırladığı iddianameyle, özel yetkili mahkeme düzeni içinde açıldı.
- Öncesi · Aynı ağ: Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ankara iddianamesi, Ergenekon soruşturmasında İbrahim Şahin ve Tuncay Özkan'dan ele geçirilen dijital belgeleri delil olarak kullandı. İbrahim Şahin her iki dosyada da tutuklu sanıktı.
Aynı dosyada: Susurluk Skandalı
- Ağustos–Eylül 2010 — Hanefi Avcı'nın Simonlar Kitabı ve Tutuklanması
- 15 Eylül 2011 — Mehmet Ağar ve Sedat Bucak'ın Susurluk Mahkûmiyetleri
Aynı dosyada: PKK Çatışmasının Başlaması
Kilit kişiler: Ayhan Çarkın, Mehmet Ağar, İbrahim Şahin, Korkut Eken, Abdülmecit Baskın, Behçet Cantürk
Davalar: Ankara faili meçhul davası, Susurluk davası
Kurumlar: Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Harekât Dairesi, JİTEM, Yargıtay
Kaynaklardan okumalar
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, İddianame, 19 Aralık 2013 — İtiraftan davaya: 19 ölümün iddianamesi
Baskın cinayeti için Eylül 2013'te hazırlanan ve 19 Aralık 2013'te genişletilen iddianame, soruşturmanın başlangıcını Çarkın'ın 26 Mart 2011 tarihli beyanına dayandırır. Ergenekon soruşturmasında ele geçen belgelere ve Kutlu Savaş'ın Susurluk raporuna da atıf yaparak ölümlerin emniyet içindeki bir yapılanmaca gerçekleştirildiğini ileri sürer; iddialar yargılamada kanıtlanmış sayılmadı.
BBC Türkçe, 26 Mayıs 2023 — Yeniden yargılamada yine beraat
Haber, 1993-1996 yıllarında Ankara ve çevresinde 19 kişinin ölümüyle ilgili davada Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 19 sanığın tamamını beraat ettirdiğini aktarır. Sanıkların 'cürüm işlemek için oluşturulan silahlı teşekkülün faaliyeti kapsamında insan öldürmek'le yargılandığını, 2019 beraatinin 5 Nisan 2021'de istinafça bozulduğunu ve iddia makamının da beraat istediğini not eder.
Cumhuriyet, 15 Ekim 2024 — Yargıtay beraati onadı
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Ağar, Şahin ve Eken'in de aralarında bulunduğu sanıklar hakkındaki beraat hükümlerini, suçun işlendiğine dair her türlü şüpheden uzak ve kesin delil bulunmadığı gerekçesiyle oybirliğiyle onadı. Behçet Cantürk ve Abdülmecit Baskın cinayetleri yönünden zamanaşımı kararı verildi.