← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Silopi'de JİTEM Kuyularının Kazılması
Şırnak Barosu'nun başvurusu üzerine Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı, 1990'larda JİTEM'in öldürdüğü kişilerin atıldığı ileri sürülen BOTAŞ tesislerindeki kuyuları Mart 2009'da kazdırdı. Çıkan kemiklerin insana ait olmadığı belirlendi.
Bu sayfada
Kazı talebi, eski JİTEM itirafçısı Abdülkadir Aygan ile Tuncay Güney'in, kaçırılan kişilerin asitle yakılıp Silopi'deki BOTAŞ tesislerine ve Cizre-Silopi yolundaki kuyulara atıldığı yönündeki anlatımlarına dayanıyordu. Şırnak Barosu Aralık 2008'de kayıp yakınlarının başvurularını savcılığa taşıdı. Ocak 2009'da Ergenekon firarisi emekli Tuğgeneral Levent Ersöz'ün yakalanması, 2001'de Silopi'de jandarmaya gittikten sonra kaybolan DEHAP ilçe başkanı Serdar Tanış'ın ailesi gibi kayıp yakınlarının beklentisini artırdı. 5-11 Mart 2009'da üç kuyudan 19 kemik parçası ve giysi kalıntısı çıkarıldı; Adli Tıp kemiklerin insana ait olmadığını bildirdi. Aynı yıl, Cizre'de 1993-1995 arasında 21 kişinin öldürülmesiyle ilgili, Jandarma Albayı Cemal Temizöz'ün de sanıkları arasında bulunduğu dava açıldı. Eskişehir 2. Ağır Ceza Mahkemesi 2015'te sekiz sanığın tamamını beraat ettirdi, Yargıtay 2021'de onadı. Davaları destekleyen ve eleştiren yazarlar sonradan, Ergenekon sürecinin 1990'ların kayıplarını aydınlatmadığı noktasında buluştu.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Susurluk Skandalı (3 Kasım 1996) — Bir trafik kazası; aynı araçta bir emniyet yöneticisini, aranan bir tetikçiyi ve bir milletvekilini bir arada ortaya çıkararak 'derin devlet' yapılanmasını kamuoyunun gündemine taşıdı.
- PKK Çatışmasının Başlaması (15 Ağustos 1984) — PKK'nın 1984'te başlattığı silahlı eylemler, Türkiye'nin 1990'lar boyunca sürecek ve on binlerce insanın hayatını kaybedeceği uzun çatışma dönemini başlattı.
- Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ordunun siyaset üzerindeki vesayetini kırmak için başlatılan davalar; zamanla AKP-Gülen ittifakının ortak bir iktidar aracına dönüştüğü ve delillerin sahteliği iddialarıyla yeniden görüldü.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Aynı ağ: Binbaşı Cem Ersever'in Öldürülmesi (4 Kasım 1993) — Ersever'in içeriden anlattığı JİTEM yapısı ile 2009 kazılarının hedef aldığı Cizre-Silopi infazları aynı jandarma istihbarat ağıyla anıldı.
Aynı dosyada: Susurluk Skandalı
- 9 Kasım 2005 — Şemdinli Umut Kitabevi Bombalaması
- Ağustos–Eylül 2010 — Hanefi Avcı'nın Simonlar Kitabı ve Tutuklanması
Aynı dosyada: PKK Çatışmasının Başlaması
- 9 Kasım 2005 — Şemdinli Umut Kitabevi Bombalaması
- 26 Mart 2011 – Ekim 2024 — Ayhan Çarkın'ın İtirafları ve Ankara Faili Meçhul Davası
Aynı dosyada: Ergenekon ve Balyoz Davaları
- Ocak 2009 – Aralık 2010 — Nedim Şener'in Dink Kitabı ve Hakkındaki Davalar
- 25 Mart 2009 — İkinci Ergenekon İddianamesi ve Darbe Planı Suçlamaları
Kilit kişiler: Abdülkadir Aygan, Tuncay Güney, Levent Ersöz, Serdar Tanış, Cemal Temizöz
Davalar: Ergenekon davası, Cizre JİTEM davası
Kurumlar: JİTEM, Jandarma, Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı, Şırnak Barosu, Adli Tıp Kurumu, BOTAŞ
Kaynaklardan okumalar
bianet, 8 Mart 2009 — Baro başvurusundan kazıya: kuyuların açılma süreci
Bianet, Şırnak Barosu'nun Aralık 2008'de kayıp yakınlarının başvurularını Silopi Cumhuriyet Başsavcılığı'na ilettiğini, 19 Şubat 2009'da keşif yapıldığını ve kazının 5 Mart'a planlandığını aktarır. Talebin Abdülkadir Aygan ve Tuncay Güney'in anlatımlarına dayandığını, baro avukatlarının kazı öncesinde delillerin karartılabileceği endişesini dile getirdiğini yazar.
Aksiyon, 'Faili belli meçhuller', 23 Ocak 2012 — Kazıların bilançosu: kemikler insana ait çıkmadı
Gülen hareketine yakın haftalık Aksiyon, Güneydoğu'daki faili meçhul kazılarının dökümünde Silopi'deki BOTAŞ kuyusu ve Sinan tesislerinde 5-11 Mart 2009'da üç kuyudan 19 kemik parçası çıktığını, Adli Tıp'ın bunların insana ait olmadığını belirttiğini yazar. Dergi JİTEM'i 'Ergenekon'un Güneydoğu'daki ismi' olarak sunar; bu çerçeve dönemin iddia yanlısı yayın çizgisini yansıtır.
bianet, 20 Aralık 2021 — Cizre JİTEM davasında beraatin onanması
Bianet, 1993-1995'te Cizre'de 21 kişinin öldürülmesi ve kaybedilmesiyle ilgili davanın 2009'da Diyarbakır'da açıldığını, güvenlik gerekçesiyle Eskişehir'e nakledildiğini ve Eskişehir 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 5 Kasım 2015'te sekiz sanığı beraat ettirdiğini aktarır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 25 Kasım 2021'de beraatleri 3'e karşı 2 oyla onadı; karşı oy yazan iki üye mahkûmiyet gerektiği görüşündeydi.