← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Yıldız Görüşmesi, 'Devleti kurtarabilirsin'
Samsun'a çıkmadan önce Vahdettin ile Yıldız'daki son görüşme; padişahın ikircikli 'devleti kurtar' çağrısı ve bir saat hediyesi.
Çankaya, Mustafa Kemal'in ağzından aktarır: pencereden düşman zırhlıları görünürken Vahdettin «Paşa paşa, şimdiye kadar devlete çok hizmet ettin… asıl şimdi yapacağın hizmet hepsinden mühim olabilir. Paşa paşa, devleti kurtarabilirsin!» der. Anlatıcı bu çağrıyı kuşkuyla okur; padişahın asıl derdini saltanatı koruma siyasetine bağlar. Görüşme, üzerine Vahdettin'in baş harfleri işlenmiş bir saat hediyesiyle biter. (Kanon-dışı; M. Kemal'in anlatısının Çankaya'daki aktarımı.)
Kilit kişiler: Vahdettin, Mustafa Kemal
Kaynaklardan okumalar
Çankaya · F. R. Atay — Padişahın sözleri
«Bunları unutun, asıl şimdi yapacağın hizmet hepsinden mühim olabilir. Paşa paşa, devleti kurtarabilirsin!»
Atay'ın okuması: «O Vahdettin ki ecnebi hükûmetlerin yüzüncü derece âletleriyle temas arayarak, devletini ve saltanatını kurtarmaya çalışıyordu…»
Dönemin akışı
1914 — M. Kemal'in Cepheye Dönüş Israrı (Sofya). Sofya ataşemiliterliğindeki Mustafa Kemal, cephede görev için ısrar eder ve 19. Tümen kumandanlığına atanır, Çanakkale'ye giden yolun kişisel başlangıcı.
19 Mayıs 1919 — Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı. İşgal altındaki Anadolu'da başlayan direniş, TBMM'nin kuruluşu ve kazanılan zaferle Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi zeminini oluşturdu.
28-29 Ocak 1921 — Mustafa Suphi ve Onbeşler'in Öldürülmesi. Bakü'de kurulan TKP'nin başkanı Mustafa Suphi ve on dört yoldaşı, Anadolu'ya geçtikten sonra Trabzon açıklarında boğularak öldürüldü; olay Türkiye solunun kurucu şehit anlatısı oldu.
29 Ekim 1923 — Cumhuriyet'in İlanı. İmparatorluğun küllerinden ulus-devlet doğdu; egemenliğin kaynağı 'millet' olarak yeniden tanımlandı ve kapsamlı bir modernleşme programının çerçevesi kuruldu.
Sık sorulanlar
Yıldız Görüşmesi, 'Devleti kurtarabilirsin' ne zaman gerçekleşti? Mayıs 1919. Atlasta Osmanlı'nın son yüzyılı içinde, “Anayasa / Rejim” başlığı altında yer alır.