← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Cumhuriyet'in İlanı

29 Ekim 1923 · Anayasa / Rejim

İmparatorluğun küllerinden ulus-devlet doğdu; egemenliğin kaynağı 'millet' olarak yeniden tanımlandı ve kapsamlı bir modernleşme programının çerçevesi kuruldu.

Saltanatın kaldırılmasıyla oluşan güç boşluğunu doldurmak ve yeni devletin hukuki çerçevesini netleştirmek için cumhuriyet ilan edildi. Bu yalnızca bir yönetim biçimi değil, meşruiyetin hanedandan millete devredildiği köklü bir anayasal kırılmaydı. Tek parti yapısı (CHP) ve güçlü yürütme, sonraki çeyrek yüzyılın siyasi mimarisini belirledi; devlet otoritesinin ordu-parti-bürokrasi sacayağına yaslanması ise 'askeri vesayet' örüntüsünün temelini attı.

Alt başlıklar

  • 3 Mart 1924 — Hilafetin Kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat
  • 20 Nisan 1924 — 1924 Anayasası
  • Kasım 1925 — Tek Parti Konumunun Pekişmesi

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklar

  • Çankaya · F. R. Atay — Saltanat ve hilafeti bitiren fetvalar
  • Atatürk Ansiklopedisi (Cumhuriyet'in İlanı) — Meclis hükûmetinden cumhurbaşkanlığına: 29 Ekim 1923 anayasa değişikliği