Mustafa Suphi ve Onbeşler'in Öldürülmesi

28-29 Ocak 1921 · Devrimci / Sol Hareket

Bakü'de kurulan TKP'nin başkanı Mustafa Suphi ve on dört yoldaşı, Anadolu'ya geçtikten sonra Trabzon açıklarında boğularak öldürüldü; olay Türkiye solunun kurucu şehit anlatısı oldu.

Bu sayfada

10 Eylül 1920'de Bakü'de toplanan kongreyle Türkiye Komünist Partisi'nin başkanlığına getirilen Mustafa Suphi, 1920 sonunda partinin merkezini Anadolu'ya taşımak üzere Kars üzerinden yola çıktı. Ankara hükümetiyle temas arayışı soğuk karşılandı; Erzurum'da düşmanca gösterilerle karşılaşan kafile Trabzon'a yönlendirildi. 28-29 Ocak 1921 gecesi Suphi ve on dört yoldaşı, bindirildikleri tekneyle Karadeniz açıklarında boğularak öldürüldü. Sorumluluk genellikle Trabzon kayıkçılar kâhyası Yahya ve çevresine bağlanır; arkasındaki iradenin kim olduğu tarihçilerce tartışmalıdır. 'Onbeşler' olarak anılan bu ölümler, Nâzım Hikmet'in '28 Kânunisani' şiiriyle de sol hafızaya işlendi ve Türkiye solunun kurucu şehit anlatısını oluşturdu; 1972'de Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idamı, bu anma zincirinin ikinci büyük halkası sayılır.

Kilit kişiler: Mustafa Suphi

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Dönemin akışı

19 Mayıs 1919 — Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı. İşgal altındaki Anadolu'da başlayan direniş, TBMM'nin kuruluşu ve kazanılan zaferle Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi zeminini oluşturdu.

Mayıs 1919 — Yıldız Görüşmesi, 'Devleti kurtarabilirsin'. Samsun'a çıkmadan önce Vahdettin ile Yıldız'daki son görüşme; padişahın ikircikli 'devleti kurtar' çağrısı ve bir saat hediyesi.

29 Ekim 1923 — Cumhuriyet'in İlanı. İmparatorluğun küllerinden ulus-devlet doğdu; egemenliğin kaynağı 'millet' olarak yeniden tanımlandı ve kapsamlı bir modernleşme programının çerçevesi kuruldu.

24 Temmuz 1923 — Lozan Barış Antlaşması. Sekiz aylık müzakerenin ardından imzalanan Lozan, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası sınırlarını ve egemenliğini tescil etti; Sevr'in reddedilmesiyle kurulan yeni düzenin uluslararası belgesidir.

Sık sorulanlar

Mustafa Suphi ve Onbeşler'in Öldürülmesi ne zaman gerçekleşti? 28-29 Ocak 1921. Atlasta Osmanlı'nın son yüzyılı içinde, “Devrimci / Sol Hareket” başlığı altında yer alır.

Mustafa Suphi ve Onbeşler'in Öldürülmesi atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Öncü Örgüt, Tasfiye ve İdam, Gölge Ağ / Derin Devlet. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.