← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Türkiye'nin NATO çerçeveli gizli harp yapılanması, 27 Eylül 1952'de Genelkurmay'a bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu adıyla kuruldu; 1965'te Özel Harp Dairesi, 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını aldı. Kıbrıs'tan komando kamplarına uzanan tartışmaların ortak adresi oldu.
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Batı ittifakı, olası bir Sovyet işgaline karşı cephe gerisinde direniş yürütecek gizli yapılar kurmaya yöneldi. Model, Winston Churchill'in 1940'ta kurdurduğu Special Operations Executive (Özel Harekât İdaresi) idi. Yetkin'e göre NATO'nun 1949'da kurulmasının ardından 1951'de Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı (SHAPE) altında bir Gizli Planlama Komitesi oluşturuldu; bu yapı sonradan Gizli İttifak Komitesi olarak örgütlendi ve üye ülkelerin iç siyasetinde sağ ile anti-komünist hareketleri destekleyerek etkili oldu. Türkiye ayağı 27 Eylül 1952'de, Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu adıyla ve 'Millî Avcı Birlikleri' başlığı altında kuruldu. Başına, 1915'te Kuleli'yi bitirip Maltepe'deki Teşkilat-ı Mahsusa kampında istihbarat ve gerilla eğitimi almış olan Albay Daniş Karabelen getirildi. Kurul 1965'te Özel Harp Dairesi, 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını aldı; Yunanistan'daki muadili Dağ Baskın Birlikleri 26 Mart 1955'te kurulmuştu. Yapı, kuruluşundan yirmi yıl sonra kamuoyunun gündemine girdi. Bülent Ecevit 1973'te 'resmî görünümlü, fakat gayri resmî' bir örgütten söz etti, iktidara gelince Genelkurmay Başkanı Semih Sancar'dan brifing aldı ve Yetkin'e göre toplantıdan çıkan sonuç hesap sorma değil ek bütçe oldu.
Kilit kişiler: Daniş Karabelen, Turgut Sunalp, Alparslan Türkeş, Bülent Ecevit, Semih Sancar
Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.
Atlasın giden bağlantı tezleri:
Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı (Doğan Kitap, 2017), s. 104 — Kontrgerilla örgütlerinin NATO çerçevesi ve aldıkları adlar
Yetkin, Türkiye'deki yapılanmayı NATO ölçeğindeki bir ailenin parçası olarak sunar: «Türkiye'de bu türden ilk örgütlenme 27 Eylül 1952'de Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu (STK) adı altında 'Millî Avcı Birlikleri' adı altında kuruldu. 1965'te Özel Harp Dairesi (ÖHD), 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı (ÖKK) adıyla yeniden örgütlendi.»
Kitaba göre bu örgütlerde yer alanlar kendilerine çoğunlukla kendi etnik mitolojilerinden isimler taktı: ilk deşifre olan İtalyan yapısının adı Romalı lejyonerlerin savaş kılıcı 'Gladio', Danimarkalılarınki Ruslara direnen tarihî kahraman 'Absalon', Almanlarınki 'Kurtadam' (Werewolf), Yunanlarınki Altın Post hikâyesinden esinlenen 'Kızıl Post' idi. Yazara göre Türk kontrgerillacıları ise 2007'de soruşturmaları başlayana dek 'Ergenekon' adıyla övünüyordu.
(Kaynak: Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı, s. 104.)
Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı (Doğan Kitap, 2017), s. 113 — Truman Doktrini'nin ABD'ye gönderdiği ilk on altı subay
Kontrgerilla kadrosunun eğitim hattı doğrudan Truman Doktrini'ne bağlanır. Yetkin'in aktardığına göre «Karabelen, 1947 Truman Doktrini'nin kabulünün ardından hükümetin ABD'ye eğitim için gönderdiği ilk 16 subay içinde de yer almıştı».
Alparslan Türkeş'in de bulunduğu bu grubun başında Albay Turgut Sunalp vardı. Sunalp 1950'de Kore Savaşı'nda görev aldı, 12 Mart döneminde adı işkenceli sorgularda geçti, Genelkurmay İkinci Başkanlığı'na kadar yükseldi ve 12 Eylül darbesi sonrasında Kenan Evren tarafından kurdurulan Milliyetçi Demokrasi Partisi'nin başına geçti. Aynı kadro hattı böylece 1952'nin gizli örgütlenmesinden 1983'ün güdümlü siyasetine kadar uzanır.
(Kaynak: Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı, s. 113.)
Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu ne zaman gerçekleşti? 27 Eylül 1952. Türkiye'nin NATO çerçeveli gizli harp yapılanması, 27 Eylül 1952'de Genelkurmay'a bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu adıyla kuruldu; 1965'te Özel Harp Dairesi, 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını aldı. Kıbrıs'tan komando kamplarına uzanan tartışmaların ortak adresi oldu.
Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu neden önemlidir, sonuçları ne oldu? İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Batı ittifakı, olası bir Sovyet işgaline karşı cephe gerisinde direniş yürütecek gizli yapılar kurmaya yöneldi. Model, Winston Churchill'in 1940'ta kurdurduğu Special Operations Executive (Özel Harekât İdaresi) idi. Yetkin'e göre NATO'nun 1949'da kurulmasının ardından 1951'de Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı (SHAPE) altında bir Gizli Planlama Komitesi oluşturuldu; bu yapı sonradan Gizli İttifak Komitesi olarak örgütlendi ve üye ülkelerin iç siyasetinde sağ ile anti-komünist hareketleri destekleyerek etkili oldu. Türkiye ayağı 27 Eylül 1952'de, Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu adıyla ve 'Millî Avcı Birlikleri' başlığı altında kuruldu. Başına, 1915'te Kuleli'yi bitirip Maltepe'deki Teşkilat-ı Mahsusa kampında istihbarat ve gerilla eğitimi almış olan Albay Daniş Karabelen getirildi. Kurul 1965'te Özel Harp Dairesi, 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını aldı; Yunanistan'daki muadili Dağ Baskın Birlikleri 26 Mart 1955'te kurulmuştu. Yapı, kuruluşundan yirmi yıl sonra kamuoyunun gündemine girdi. Bülent Ecevit 1973'te 'resmî görünümlü, fakat gayri resmî' bir örgütten söz etti, iktidara gelince Genelkurmay Başkanı Semih Sancar'dan brifing aldı ve Yetkin'e göre toplantıdan çıkan sonuç hesap sorma değil ek bütçe oldu.
Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Örtülü Operasyon Sahnesi, Gölge Ağ / Derin Devlet, Askeri Vesayet. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.