← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Hükümet düzenlemeyi Gülen yapılanmasının yargıdaki etkisini kırma zorunluluğu olarak sunarken muhalefet, barolar ve Avrupa kurumları yürütmenin yargı üzerindeki denetimini artırdığını savundu.
17-25 Aralık soruşturmalarının ardından hükümet, Adalet Bakanının Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üzerindeki yetkilerini genişleten 6524 sayılı Kanun'u Şubat 2014'te çıkardı. Kanunun önemli bölümü iptal edildi; Ekim 2014 seçimleri Kurul'daki dengeyi değiştirdi.
Hükümet, 2010 referandumuyla yeniden yapılanan Kurul'un Gülen yapılanmasının (resmî adlandırmayla FETÖ/PDY) etkisine girdiğini ve yolsuzluk soruşturmalarının bu etkiyle yürütüldüğünü savundu. Yasa tartışılırken Kurul'un atamalardan sorumlu Birinci Dairesinin yapısı değiştirildi; 11 Şubat 2014 kararnamesiyle 17 Aralık soruşturmasına izin veren başsavcıvekili Zekeriya Öz dahil 166 hâkim ve savcının görev yeri değişti. TBMM'de 15 Şubat'ta kabul edilen kanun 27 Şubat'ta yürürlüğe girdi; Kurul'un genel sekreteri ve teftiş yöneticileri bakanlık atamalarıyla değiştirildi. Anayasa Mahkemesi 10 Nisan 2014'te bakana yetki veren ve kadroların görevini sona erdiren hükümlerin çoğunu iptal etti; iptal geriye yürümediği için yapılan atamalar yerinde kaldı. 12 Ekim 2014 seçimlerini, dönemin Adalet Bakanı Bekir Bozdağ'ın sonradan 'biz kurduk' dediği Yargıda Birlik Platformu'nun desteklediği adaylar kazandı.
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Hükümet: Hükümete göre 2010'dan sonra Kurul'da ağırlık kazanan Gülen yapılanması atamaları kendi mensupları lehine yönlendirmiş, 17-25 Aralık soruşturmaları da bu kadro eliyle yürütülmüştü. Düzenleme, 'paralel yapı'nın yargıdaki etkisini kırmak ve Kurul'u demokratik denetime açmak için zorunlu görüldü.
Muhalefet, barolar ve Avrupa kurumları: Muhalefet partileri, barolar, Avrupa Komisyonu ve Venedik Komisyonu, değişikliklerin yürütmenin yargı üzerindeki etkisini artırdığını ve yargı bağımsızlığını zayıflattığını savundu. Eleştirmenlere göre yolsuzluk ve Suriye'ye silah sevkiyatı soruşturmalarını yürüten hâkim ve savcıların yerinden edilmesi ya da hakkında işlem yapılması bu dosyaları sonuçsuz bıraktı.
Kilit kişiler: Bekir Bozdağ, Recep Tayyip Erdoğan, Zekeriya Öz, Abdullah Gül
Kurumlar: HSYK, TBMM, Anayasa Mahkemesi, Gülen yapılanması, Yargıda Birlik Platformu, Avrupa Komisyonu
6524 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 27 Şubat 2014 (mükerrer) — Bakanın Kurul üzerindeki yetkilerini genişleten metin
15 Şubat 2014'te kabul edilen torba kanun, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ile 6087 sayılı HSYK Kanunu'nda Bakanlık lehine çok sayıda değişiklik yaptı. Geçici maddeleriyle Kurul'un yönetim ve teftiş kadrolarının görevlerini sona erdirerek bakanlığın yeniden atama yapmasının yolunu açtı.
AYM, E.2014/57, K.2014/81, 10/4/2014 — Anayasa Mahkemesinin kısmi iptal kararı
CHP milletvekillerinin başvurusu üzerine Mahkeme, kanunun bakana Kurul üzerinde yetki veren pek çok hükmünü ve Kurul kadrolarının görevini sona erdiren geçici maddenin ilk beş fıkrasını oy birliğiyle iptal etti; bazı hükümler oy çokluğuyla iptal edildi, bir kısmı için iptal istemi reddedildi. Karar 14 Mayıs 2014'te Resmî Gazete'de yayımlandı ve geriye yürümedi.
Avrupa Komisyonu, Turkey 2015 Report, SWD(2015) 216 — Brüksel'in değerlendirmesi: yürütme Kurul üzerindeki etkisini yeniden kurdu
Rapor, 2014 yasal değişiklikleri ve kadro değişiklikleriyle yürütmenin Kurul üzerindeki etkisini yeniden kurduğunu, bakana sekretarya atamalarında geniş yetki verildiğini belirtir. Ekim 2014 seçimlerinin siyasi etki ve kamu kaynaklarıyla hükümet desteği iddialarıyla gölgelendiğini, Venedik Komisyonu'nun görev yeri değişiklikleri ve ihraçlar konusundaki kaygılarını aktarır.