← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

16 Nisan 2017 · Anayasa / Rejim

Referandumla parlamenter sistem terk edildi; yürütme yetkisi cumhurbaşkanında toplandı.

Referandumla 18 değişiklik anayasaya işlendi: başbakanlık kaldırıldı, cumhurbaşkanına kararname yetkisi tanındı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun yapısı değiştirilerek yürütme etkisi pekiştirildi. Haziran 2018 seçimleriyle yürürlüğe giren sistem, parlamentonun yürütme üzerindeki denetimini asgariye indiren bir anayasal kırılmadır. 1876 Kanun-i Esasi ile aynı zincirin iki ucu gibidir: her ikisi de gücü tek bir merkezde toplayan, tabandan değil tepeden bir yeniden örgütlenmedir.

Alt başlıklar

• 24 Haziran 2018 — 2018 Seçimi ve Döviz Krizi
• 31 Mart & 23 Haziran 2019 — İstanbul Seçimi: Yenileme ve Rekor Fark

Örüntüler

• Anayasal Kırılma
• Güç Merkezileşmesi

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

• Sened-i İttifak (1808)
• Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839)
• Islahat Fermanı (1856)
• Yeni/Genç Osmanlılar Hareketi (1865)
• I. Meşrutiyet — Kanun-i Esasi (1876)
• II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878)
• İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Kuruluşu (1889)
• II. Meşrutiyet Devrimi (1908)
• Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919)
• Cumhuriyet'in İlanı (1923)

Yüzyıl köprüleri

• Gücü tek elde toplayan iktidar
• Parti ile devlet başkanlığının kaynaşması

Kaynaklar

• Esen & Gümüşçü, 2017 — Başkanlığa Küçük Bir Evet: 2017 Referandumu ve Hiper-Başkanlık
• Esen & Gümüşçü, 2018 — Türk Başkanlığının Tehlikeleri: Kurumsal Denetimlerin Aşınması