← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Ümraniye'deki Gecekonduda Bulunan El Bombaları
Bombaların kime ait olduğu ve delil zincirinin güvenilirliği tartışmalıdır; soruşturmanın dayandığı örgüt tezi 2019'da mahkemece kanıtlanmış sayılmadı.
İstanbul Ümraniye'de bir ihbar üzerine aranan gecekonduda 27 el bombası ve patlayıcı ele geçirildi. Emekli astsubay Oktay Yıldırım'ın tutuklanmasıyla başlayan soruşturma, 2001'den beri rafta duran 'Ergenekon' dosyasını yeniden açtı ve davanın başlangıç noktası oldu.
Bu sayfada
Arama, Ümraniye 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin kararıyla İstanbul Emniyeti Terörle Mücadele Şubesi ekiplerince yapıldı; ihbarcının bombaların yerini ayrıntısıyla tarif ettiği belirtildi. Saygı Öztürk'ün aktardığı belgelere göre sandıkta 18 MKE yapımı, 7 NATO standardı DM-41 ve 2 Alman yapımı el bombası vardı. Savcılık bombaların Cumhuriyet gazetesine atılanlarla aynı seriden olduğunu ve Kuvayı Milliye Derneği yöneticisi emekli astsubay Oktay Yıldırım'a uzandığını ileri sürdü. Yıldırım bombaların kendisine ait olmadığını savundu; polisteki ilk ifadesinde onları Hasdal Kışlası çöplüğünde bulduğunu söylemişti. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi ele geçirmenin ertesi günü imha kararı verdi, bombalar 26 Haziran 2007'de imha edildi. 2013'te Yıldırım 33 yıl 10 ay, gecekondunun sahibi emekli astsubay 22 yıl hapis aldı; hükümler 2016'da bozuldu, 2019'daki yeniden yargılamada örgüt suçlamaları beraatle sonuçlandı.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Savcılık / iddia yanlısı basın: Savcılığa ve Şamil Tayyar'a göre bombalar ordu envanterinden çıkmış, piyasada bulunmayan askerî mühimmattı. Yıldırım'ın parmak izleri, evinde ele geçen 'Ergenekon' başlıklı belgeler ve Danıştay saldırısından sonra adı geçen emekli yüzbaşı Muzaffer Tekin'le ilişkisi, Danıştay ve Cumhuriyet saldırılarının arkasındaki yapının somut cephaneliğini gösteriyordu.
Kumpas tezi / savunma: Saygı Öztürk'ün derlediği belgeler ve sanık avukatları, ihbarın neyin nerede olduğunu tam tarif etmesini, bombaların iki hafta içinde imha edilmesini ve imha tutanağında ilk tespitte geçmeyen iki ABD yapımı bombanın yer almasını delil zincirinde kopukluk olarak gösterdi. Bu kampa göre soruşturmanın başlangıç sahnesi baştan kurgulanmıştı.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ordunun siyaset üzerindeki vesayetini kırmak için başlatılan davalar; zamanla AKP-Gülen ittifakının ortak bir iktidar aracına dönüştüğü ve delillerin sahteliği iddialarıyla yeniden görüldü.
- Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri (2004–2014) — DGM'lerin kaldırılmasının ardından CMK 250–252 ve daha sonra TMK 10 çerçevesinde çalışan özel yetkili ağır ceza mahkemeleri, geniş kapsamlı güvenlik ve örgüt davalarına baktı; sistem 2012 ve 2014 reformlarıyla kademeli olarak kaldırıldı.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Aynı sürecin aşaması: Tuncay Güney'in Gözaltısı ve İlk Ergenekon Belgesi (Mart 2001) — Altı yıl rafta bekleyen 2001 dosyası, Ümraniye soruşturmasıyla yeniden açılıp davanın belge omurgasına dönüştürüldü.
- Öncesi · İddia edilen bağ: Danıştay Saldırısı ve Cumhuriyet Gazetesine Atılan Bombalar (17 Mayıs 2006) — Savcılık, Ümraniye'deki el bombalarının Cumhuriyet gazetesine atılanlarla aynı seriden olduğunu ileri sürdü.
- Sonrası · Neden–sonuç: Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ümraniye'deki el bombaları Ergenekon soruşturmasını başlattı ve 2008 iddianamesine uzandı.
- Sonrası · Aynı sürecin aşaması: Ergenekon Operasyonlarının İlk Büyük Dalgaları (Ocak–Temmuz 2008) — Ümraniye soruşturmasının genişlemesi, Veli Küçük dahil 33 kişinin gözaltına alındığı 22 Ocak 2008 operasyonuna ulaştı.
Aynı dosyada: Ergenekon ve Balyoz Davaları
- 18 Nisan 2007 — Malatya Zirve Yayınevi Katliamı
- Ocak–Temmuz 2008 — Ergenekon Operasyonlarının İlk Büyük Dalgaları
Aynı dosyada: Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri
Kilit kişiler: Oktay Yıldırım, Muzaffer Tekin, Zekeriya Öz
Davalar: Ergenekon davası
Kurumlar: Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Yetkili Mahkemeler
Kaynaklardan okumalar
Öztürk, 2008, s. 13–15 — Arama kararı, bomba dökümü ve imha tutanağı
Saygı Öztürk, Belgeleriyle Ergenekon'da (Doğan Kitap) aramanın Ümraniye 2. Sulh Ceza'nın 2007/959 sayılı kararıyla yapıldığını, 15 Haziran 1997 tarihli istif kartı taşıyan sandıktaki 27 bombanın türlerini ve İstanbul 10. Ağır Ceza'nın 13 Haziran 2007 tarihli imha kararını belgeleriyle aktarır. 26 Haziran 2007 tarihli imha tutanağında önceden anılmayan iki ABD yapımı bombanın geçtiğine dikkat çeker; yazar soruşturmaya eleştirel bakar.
Tayyar, 2008, s. 192 vd. — Bombaları ordu envanterine ve Yıldırım'a bağlayan anlatı
Şamil Tayyar, Operasyon Ergenekon'un 'Ümraniye Çöplüğü' bölümünde Emniyet ekspertiz raporuna dayanarak bombaların MKE, ABD ve Alman yapımı, piyasada bulunmayan askerî mühimmat olduğunu aktarır. Yıldırım'ın bombaları sahiplenmediğini, savcılığın parmak izi bulgusunu ve evin sakinleriyle bağlantısını anlatır; yazar soruşturmayı destekleyen kamptadır.