← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
İkinci Ergenekon İddianamesi ve Darbe Planı Suçlamaları
Darbe planlarına ve suikast yapılanmasına ilişkin iddiaların dayandığı günlüklerin ve dijital belgelerin sahihliği tartışmalıdır; örgüt suçlamaları 2019'da beraatle sonuçlandı.
Darbe planı iddialarını merkeze alan, yaklaşık 1.900 sayfalık ve 56 sanıklı ikinci Ergenekon iddianamesi 25 Mart 2009'da kabul edildi. Emekli orgeneraller Şener Eruygur ve Hurşit Tolon örgüt yöneticiliğiyle suçlananlar arasındaydı.
Bu sayfada
İlk iddianame sivil ağa ve bombalı eylemlere odaklanmıştı; ikincisi 2003-2004'te hazırlandığı iddia edilen 'Sarıkız', 'Ayışığı', 'Yakamoz' ve 'Eldiven' planlarını yargıya taşıdı. Savcılığa göre Jandarma İstihbarat Başkanı Levent Ersöz'ün talimatıyla bir 'Cumhuriyet Çalışma Grubu' kurulmuş, Özel Harekât Dairesi eski başkanvekili İbrahim Şahin'in başındaki 'S-1' yapılanması suikast hazırlığı yapmıştı. Ankara Gölbaşı ve Zir Vadisi'nde yapılan kazılarda bulunduğu açıklanan silahlar da dosyaya girdi. Cumhuriyet'in Ankara temsilcisi Mustafa Balbay, bilgisayarındaki notlar gerekçesiyle Mart 2009'da tutuklanarak sanıklar arasına katıldı. Özden Örnek, Aytaç Yalman ve İbrahim Fırtına hakkında örgütle irtibat tespit edilemediği gerekçesiyle evrak ayrıldı. Dava Ağustos 2009'da üçüncü iddianameyle, 2012'de ana davayla birleşti; 2013'te Şener Eruygur ve Hurşit Tolon müebbet aldı, hükümler 2016'da bozuldu.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
İddianame / savcılık: Savcılığa göre emekli komutanlar seçilmiş hükümeti devirmek için darbe planları hazırlamış, sivil toplum kuruluşları, medya ve suikast ekipleriyle bu planlara zemin kurmuştu. Özden Örnek'e atfedilen günlükler, ele geçen sunum dosyaları ve Balbay'ın notları bunun delili sayıldı.
Sanıklar / kumpas tezi: Savunma, günlüklerin ve imzasız dijital belgelerin sahihliğinin kanıtlanmadığını, bir gazetecinin kaynak görüşmelerinin örgüt faaliyeti gibi sunulduğunu savundu. Planları yaptığı ileri sürülen görevdeki komutanların dosyasının ayrılmasını da iddianın zayıflığına işaret saydı.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ordunun siyaset üzerindeki vesayetini kırmak için başlatılan davalar; zamanla AKP-Gülen ittifakının ortak bir iktidar aracına dönüştüğü ve delillerin sahteliği iddialarıyla yeniden görüldü.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · İddia edilen bağ: Cumhuriyet Mitingleri (Nisan–Mayıs 2007) — İddia yanlısı yayınlar mitingleri örgütün sivil ayağına bağladı; organizatörler bu bağı reddetti ve 2019 beraati onu hukuken karşılıksız bıraktı.
- Öncesi · Neden–sonuç: Nokta'nın Darbe Günlükleri Yayını ve Derginin Kapanması (29 Mart 2007) — Günlükler, ikinci iddianamenin darbe planları bölümünün başlıca dayanaklarından biri oldu.
- Sonrası · Aynı sürecin aşaması: Ergenekon Ana Davasında İlk Derece Kararı (5 Ağustos 2013) — İkinci dava 27 Nisan 2012'de birinci davayla birleştirildi ve aynı kararla sonuçlandı.
Aynı dosyada: Ergenekon ve Balyoz Davaları
- 5–11 Mart 2009 — Silopi'de JİTEM Kuyularının Kazılması
- Nisan–Kasım 2009 — Poyrazköy Cephaneliği ve Kafes Eylem Planı
Kilit kişiler: Şener Eruygur, Hurşit Tolon, Levent Ersöz, İbrahim Şahin, Mustafa Balbay, Özden Örnek
Davalar: Ergenekon davası, Sarıkız-Ayışığı soruşturması
Kurumlar: Jandarma, Genelkurmay, Özel Yetkili Mahkemeler, Cumhuriyet gazetesi, Deniz Kuvvetleri
Kaynaklardan okumalar
AA, 26 Mart 2009 — İkinci iddianamenin ana suçlamalarının özeti
Anadolu Ajansı, 56 sanıklı iddianamede Eruygur ve Tolon için üçer kez ağırlaştırılmış müebbet istendiğini, Jandarma İstihbarat'ta Aralık 2003'te Levent Ersöz talimatıyla 'Cumhuriyet Çalışma Grubu' kurulduğu iddiasını ve İbrahim Şahin liderliğindeki 'S-1' yapılanmasını aktarır. Dört darbe planına ve Gölbaşı kazılarına ilişkin iddiaları da özetler.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 2. Ergenekon İddianamesi, 2009 — İddianamenin tam metni
Beş bölümlük metin, birinci iddianamenin özetini, darbe planlarını, örgütün işlediği ileri sürülen suçları, sivil toplum ve medya ilişkilerini ve sanıkların bireysel eylemlerini içerir. Savcılık iddialarıdır; örgüt suçlamaları 2019'da beraatle sonuçlanmıştır.
Polat, Aksiyon, 16 Mart 2009 — 'Paşalar iddianamesi' nitelemesi ve yönetici sanıklar
Gamze Polat, 1.909 sayfalık metnin mahkemeye sunulduğunu ve 12 şüpheliye örgüt yöneticiliği isnat edildiğini yazar; Eruygur, Tolon, Ersöz, Arif Doğan, Hasan Atilla Uğur ve Tuncay Özkan'ı bu isimler arasında sayar. İddianameyi destekleyen, Gülen hareketine yakın haftalığın aktarımıdır.