← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Nokta'nın Darbe Günlükleri Yayını ve Derginin Kapanması
Yayımlanan günlüklerin Özden Örnek'e ait olup olmadığı ve anlattığı darbe hazırlıklarının gerçekliği tartışmalıdır; Örnek günlükleri reddetti.
Nokta dergisi, eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek'e atfedilen ve 2004'te bazı komutanların darbe hazırlığı yaptığını anlatan günlükleri yayımladı. Askerî mahkeme kararıyla aranan dergi Nisan 2007'de kapandı.
Bu sayfada
Nokta'nın Genel Yayın Yönetmeni Alper Görmüş'ün hazırladığı 29 Mart 2007 tarihli kapak, 2003-2004'e ait günlük kayıtlarına dayanıyordu. Kayıtlara göre bazı kuvvet komutanları 'Sarıkız' ve 'Ayışığı' adlı planlarla darbe seçeneğini tartışmış, Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün karşı çıkmasıyla vazgeçmişti. Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek aynı gün günlüklerin kendisine ait olmadığını açıkladı ve Görmüş hakkında şikâyetçi oldu; Görmüş 11 Nisan 2008'de beraat etti. Dergi ardından Genelkurmay'ın gazetecileri orduya bakışlarına göre sınıflandırdığını gösteren gizli belgeleri de yayımladı. Askerî mahkeme kararıyla 13 Nisan'da yapılan aramada bilgisayarlardaki verilere el konuldu; sahibi Ayhan Durgun 20 Nisan'da yayını durdurdu. AİHM 19 Ocak 2016'da aramanın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti; günlükler ise 2009'da ikinci Ergenekon iddianamesinin darbe planları bölümüne girdi.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Nokta / Alper Görmüş: Dergi, belgelerin seçilmiş hükümete karşı ordu içinde darbe seçeneğinin tartışıldığını gösterdiğini savundu. Baskını ve kapanmayı, haberin doğruluğu tartışılmadan basına yöneltilmiş bir yaptırım olarak nitelendirdi.
Özden Örnek / günlüklere itiraz edenler: Örnek günlüklerin kendisine ait olmadığını söyledi; ordu çevresi ve ulusalcı basın yayını orduyu yıpratma kampanyasının parçası saydı. Ergenekon dosyasına giren emniyet bilirkişi raporu dosyaların Örnek'in bilgisayarında oluşturulduğunu ileri sürdü; savunma bu teknik bulgunun güvenilirliğine itiraz etti.
Bağlı olduğu ana olaylar
- Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008–2012) — Ordunun siyaset üzerindeki vesayetini kırmak için başlatılan davalar; zamanla AKP-Gülen ittifakının ortak bir iktidar aracına dönüştüğü ve delillerin sahteliği iddialarıyla yeniden görüldü.
- AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (3 Kasım 2002) — AKP 2002'de tek başına iktidar oldu; ilk dönemde AB hedefiyle geniş reformlar yaptı, ordu-sivil ilişkilerini yeniden biçimlendirdi.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Öncesi · Neden–sonuç: Sarıkız ve Ayışığı Darbe Planı İddiaları (2003–2004) — Nokta'nın yayımladığı günlükler, 2003-04 darbe planı iddialarını ilk kez geniş kamuoyuna taşıdı.
- Sonrası · İddia edilen bağ: Cumhuriyet Mitingleri (Nisan–Mayıs 2007) — Nokta'nın Genelkurmay-STK ilişkisine dair belgeyi yayımlaması ve ardından gelen baskın, mitinglerin askerî destekle örgütlendiği iddiasıyla birlikte anıldı.
- Sonrası · Neden–sonuç: İkinci Ergenekon İddianamesi ve Darbe Planı Suçlamaları (25 Mart 2009) — Günlükler, ikinci iddianamenin darbe planları bölümünün başlıca dayanaklarından biri oldu.
Aynı dosyada: Ergenekon ve Balyoz Davaları
- 17 Mayıs 2006 — Danıştay Saldırısı ve Cumhuriyet Gazetesine Atılan Bombalar
- 18 Nisan 2007 — Malatya Zirve Yayınevi Katliamı
Aynı dosyada: AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi
- Ağustos 2004 (ifşa: 28 Kasım 2013) — 2004 MGK Kararı ve 2013'teki İfşası
- Nisan–Mayıs 2007 — Cumhuriyet Mitingleri
Kilit kişiler: Alper Görmüş, Özden Örnek, Ayhan Durgun, Hilmi Özkök
Davalar: Sarıkız-Ayışığı soruşturması, Ergenekon davası
Kurumlar: Nokta dergisi, Genelkurmay, Deniz Kuvvetleri, AİHM
Kaynaklardan okumalar
AİHM, Görmüş ve Diğerleri/Türkiye, no. 49085/07, 2016 — Nokta aramasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği kararı
AİHM 19 Ocak 2016'da, Genelkurmay'ın medyayı orduya 'olumlu' ya da 'olumsuz' diye sınıflandıran gizli belgelerine dayanan haber nedeniyle derginin askerî mahkeme kararıyla aranmasını ve tüm bilgisayar verilerine el konulmasını Sözleşme'nin 10. maddesinin ihlali saydı. Mahkeme haberin kamusal tartışmaya katkı sunduğunu ve müdahalenin orantısız olduğunu belirtti.
Görmüş, Taraf, 15 Nisan 2008 — Darbe Günlükleri davasındaki beraatin basına yansıması
Görmüş, Örnek'in şikâyetiyle açılan davanın üçüncü duruşmada beraatle sonuçlandığını ve gazetelerin kararı nasıl verdiğini eleştirel biçimde değerlendirir. Yayının tarafı olan gazetecinin kendi anlatısıdır.
bianet, 2016 — AİHM kararı ve baskının kronolojisi
Bianet, günlüklerin 29 Mart 2007'de yayımlandığını, 13 Nisan 2007'deki baskında bilgisayarlara el konulduğunu, Görmüş'ün 2008'de 'suçun yasal unsurları oluşmadığı' gerekçesiyle beraat ettiğini aktarır. AİHM'in Görmüş ve beş gazeteciye hükmettiği tazminatları da sıralar.