← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Kitlesel Sivil Direniş — Örüntü

Örgütsüz ya da kısmen örgütlü kentli kitlelerin sokak/sandık yoluyla direnişi.

Belirli bir öncü-örgüt hattı taşımayan, çoğu zaman dijital ağlarla koordine olan kitlesel tepki dalgaları. Millî Mücadele'nin halk seferberliğinden Gezi'ye ve 2019–2024 sandık direnişine uzanan, öncü örgüt modelinden yapısal olarak ayrışan bir kalıp.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

  • Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919) — İşgal altındaki Anadolu'da başlayan direniş, TBMM'nin kuruluşu ve kazanılan zaferle Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi zeminini oluşturdu.
  • Gezi Parkı Protestoları (2013) — Gezi Parkı'nın yapılaşmaya açılmasına itirazla başlayan protesto, sert müdahalenin ardından 80'den fazla ile yayılan kitlesel bir sivil harekete dönüştü.
  • 2024 Yerel Seçimleri (2024) — CHP, İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere büyükşehirlerin büyük bölümünü kazandı; AKP'nin oyu 1990'lardan bu yana en düşük seviyelerine geriledi.
  • İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — CHP'nin ön seçimle açıkladığı cumhurbaşkanı adayı İmamoğlu, diploma iptalinin ertesi günü 'yolsuzluk' ve 'terör' suçlamalarıyla gözaltına alınıp Silivri'ye gönderildi; ardından yirmiyi aşkın CHP'li belediye başkanı tutuklandı, Saraçhane'de başlayan kitlesel protestolar Türkiye'ye yayıldı.
  • Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013) — PKK ile silahların susması ve müzakere için yürütülen resmi çözüm süreci; Kürt meselesinde çatışma yerine siyaset arayışının en ileri evresi.
  • İstanbul Seçimi, İptali ve Yenilenmesi (2019) — 31 Mart'ta İBB'yi kazanan İmamoğlu'nun mazbatası iptal edildi; 23 Haziran'da yenilenen seçimi daha büyük farkla kazanması, 'sandığı yargıyla geri alma' girişiminin geri tepmesi oldu.
  • Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) (1908) — Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhakına tepkiyle örgütlenen, fes dahil Avusturya mallarına yönelik geniş tabanlı tüketici boykotu.
  • 2 Nisan Ekonomik Boykotu (2025) — İmamoğlu'nun tutuklanması sonrası, gençlerin öncülüğünde 2 Nisan'da düzenlenen ülke çapında bir günlük alışveriş boykotu ve iktidara yakın şirket/medya boykotları.
  • Soma Maden Faciası (2014) — Manisa'nın Soma ilçesinde bir kömür ocağındaki yangın ve karbonmonoksit zehirlenmesi sonucu 301 madenci hayatını kaybetti; Türkiye'nin can kaybı en yüksek maden kazası, özelleştirilmiş madencilikte denetim ve taşeronlaşma sorunlarını ve devlet-sermaye ilişkisini gündeme taşıdı.
  • Robert Komer'in ODTÜ Ziyareti ve Makam Aracının Yakılması (1969) — ABD'nin Ankara Büyükelçisi, Vietnam'da 'Phoenix' operasyonunu yönetmiş CIA kökenli Robert Komer'in 6 Ocak 1969'daki ODTÜ ziyaretinde makam aracı rektörlük önünde yakıldı. Büyükelçi geri çekildi; Nixon dört ay sonra Komer'i Ankara'dan çekmek zorunda kaldı.
  • 1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı (2003) — ABD'nin Irak'ı işgal harekâtı için Türkiye topraklarını kullanma talebi, 1 Mart 2003'te TBMM'de AK Parti milletvekillerinin de oylarıyla reddedildi. Kuzey cephesi kapanınca ABD Irak Kürtleriyle iş birliğine yöneldi; 1999'da zirveye çıkan Türkiye-ABD ilişkileri dibe vurdu.