← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
ABD'nin Irak'ı işgal harekâtı için Türkiye topraklarını kullanma talebi, 1 Mart 2003'te TBMM'de AK Parti milletvekillerinin de oylarıyla reddedildi. Kuzey cephesi kapanınca ABD Irak Kürtleriyle iş birliğine yöneldi; 1999'da zirveye çıkan Türkiye-ABD ilişkileri dibe vurdu.
Yetkin'e göre Irak'a kara harekâtı fikri 2003'ten çok önce Ankara'nın kapısını çalmıştı: ABD Savunma Bakanı William Cohen 6 Kasım 1998'de Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e Başkan Bill Clinton'dan bir mektup getirmiş, Amerikan kara birliklerinin Türkiye'den Irak'a geçişi için peşin destek istemişti. Demirel reddetmişti. Kitap bu talebin arkasında 1997'de kurulan neo-con çevre "Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi"nin (PNAC) etkisini gösterir; PNAC'ın 26 Ocak 1998 tarihli Clinton mektubunu imzalayanlar arasında sonradan Bush yönetiminde görev alacak Dick Cheney, Donald Rumsfeld, Paul Wolfowitz, John Bolton ve Lewis Libby vardı. Ankara 2003'te savaşı önlemeye çalıştı: 31 Ocak'taki MGK'da destek somut kanıt şartına bağlandı, 3 Şubat'ta MİT uçağıyla Bağdat'tan getirilen Saddam yardımcısı Taha Yasin Ramazan ile Dışişleri Bakanı Naci Sabri, Marmara Köşkü'nde Başbakan Abdullah Gül'le görüştü. Girişim sonuçsuz kaldı. Colin Powell'ın 5 Şubat'taki BM sunumu kitle imha silahı iddiasını kanıtlayamadı; 1 Mart 2003'te TBMM tezkereyi reddetti. İşgal 19 Mart'ta başladı, Amerikan birlikleri kuzeyden Irak Kürtleriyle ilerledi. Sonuç, Yetkin'e göre üç katmanlıydı: PKK'nın Irak'taki otorite boşluğunda yeniden hareketlenmesi, Türkiye-ABD ilişkilerinin Süleymaniye olayıyla dibe vurması ve El Kaide terörünün 2003 sonunda İstanbul'a ulaşması.
Kilit kişiler: Abdullah Gül, Recep Tayyip Erdoğan, Ahmet Necdet Sezer, Yaşar Yakış, Süleyman Demirel, Saddam Hüseyin
Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.
Atlasın gelen bağlantı tezleri:
Atlasın giden bağlantı tezleri:
Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı (Doğan Kitap, 2017), s. 228 — Clinton'ın 1998'de Demirel'den İstediği Peşin Destek
Yetkin, Irak'a kara harekâtı fikrinin Bush'tan önce Demokrat Bill Clinton döneminde şekillendiğini belgeye dayandırır. ABD Savunma Bakanı William Cohen 6 Kasım 1998 günü Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e Clinton'dan bir mektup getirmişti; mektupta Baas rejiminin verebileceği zararları diplomasi yoluyla durdurmanın artık mümkün olmadığı öne sürülüyor, gerekirse yalnız hava üslerinin değil kara birliklerinin de devreye gireceği belirtiliyordu. Kitabın ifadesiyle: «Clinton, Demirel'den bu ihtimal için, yani Amerikan kara birliklerinin Türkiye'den Irak'a geçişi için Türkiye'nin peşin desteğini istiyordu.» Demirel reddetti. Yetkin bu hamlenin arkasında neo-con çevrenin, özellikle 1997'de kurulan Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi'nin (PNAC) etkisini görür. Böylece 1 Mart 2003'teki ret, ani bir karar değil, beş yıl önce başlamış bir talebe verilen ikinci cevap olur. (Kaynak: Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı, s. 228.)
Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı (Doğan Kitap, 2017), s. 231 — «Günah bizden gitti» ve Tezkerenin Reddi
Ankara'nın son diplomatik hamlesi sonuçsuz kalınca Başbakan Abdullah Gül, 5 Şubat 2003 günü Powell sunumuna başlamadan birkaç saat önce gazetecilere «Günah bizden gitti» dedi. Yetkin'in aktardığı kronoloji bundan sonrasını şöyle özetler: «Birleşmiş Milletler'in Irak'ta kitle imha silahı bulunmadığı yolundaki raporundan bir hafta önce, 1 Mart 2003'te Türkiye Büyük Millet Meclisi, AK Parti hükümetinin Irak'ın işgali için Türkiye topraklarını Amerikan askerine açma tezkeresini geri çevirmişti.» İşgal 19 Mart 2003'te başladı; Amerikan ve İngiliz birlikleri güneyden Basra bölgesinden, tezkerenin reddi üzerine Irak Kürtleriyle iş birliği yapan Amerikan birlikleri de kuzeyden ilerledi. Saddam Hüseyin 13 Aralık 2003'te Tikrit yakınlarında yakalandı ve 30 Aralık 2006'da idam edildi; idam gerekçesi kitle imha silahları değil, Şii muhaliflerini öldürtmesiydi. (Kaynak: Murat Yetkin, Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı, s. 231.)
1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı ne zaman gerçekleşti? 1 Mart 2003. ABD'nin Irak'ı işgal harekâtı için Türkiye topraklarını kullanma talebi, 1 Mart 2003'te TBMM'de AK Parti milletvekillerinin de oylarıyla reddedildi. Kuzey cephesi kapanınca ABD Irak Kürtleriyle iş birliğine yöneldi; 1999'da zirveye çıkan Türkiye-ABD ilişkileri dibe vurdu.
1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Yetkin'e göre Irak'a kara harekâtı fikri 2003'ten çok önce Ankara'nın kapısını çalmıştı: ABD Savunma Bakanı William Cohen 6 Kasım 1998'de Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e Başkan Bill Clinton'dan bir mektup getirmiş, Amerikan kara birliklerinin Türkiye'den Irak'a geçişi için peşin destek istemişti. Demirel reddetmişti. Kitap bu talebin arkasında 1997'de kurulan neo-con çevre "Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi"nin (PNAC) etkisini gösterir; PNAC'ın 26 Ocak 1998 tarihli Clinton mektubunu imzalayanlar arasında sonradan Bush yönetiminde görev alacak Dick Cheney, Donald Rumsfeld, Paul Wolfowitz, John Bolton ve Lewis Libby vardı. Ankara 2003'te savaşı önlemeye çalıştı: 31 Ocak'taki MGK'da destek somut kanıt şartına bağlandı, 3 Şubat'ta MİT uçağıyla Bağdat'tan getirilen Saddam yardımcısı Taha Yasin Ramazan ile Dışişleri Bakanı Naci Sabri, Marmara Köşkü'nde Başbakan Abdullah Gül'le görüştü. Girişim sonuçsuz kaldı. Colin Powell'ın 5 Şubat'taki BM sunumu kitle imha silahı iddiasını kanıtlayamadı; 1 Mart 2003'te TBMM tezkereyi reddetti. İşgal 19 Mart'ta başladı, Amerikan birlikleri kuzeyden Irak Kürtleriyle ilerledi. Sonuç, Yetkin'e göre üç katmanlıydı: PKK'nın Irak'taki otorite boşluğunda yeniden hareketlenmesi, Türkiye-ABD ilişkilerinin Süleymaniye olayıyla dibe vurması ve El Kaide terörünün 2003 sonunda İstanbul'a ulaşması.
1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Blok Ekseni ve Göreli Özerklik, Kitlesel Sivil Direniş. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.