Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu)

1908-1909 · Dış Politika / Savaş

Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhakına tepkiyle örgütlenen, fes dahil Avusturya mallarına yönelik geniş tabanlı tüketici boykotu.

Bu sayfada

6 Ekim 1908'de Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhak etmesiyle Osmanlı toplumunda geniş tabanlı bir tüketici boykotu başladı; Avusturya'nın üretiminde ağırlıklı paya sahip olduğu fes nedeniyle harekete 'Fes Boykotu' da denildi. Unionistler, esnaf, işçi kitleleri ve basının ortak seferberliği biçiminde yürüyen boykotun maddi/ticari etkisi çağdaşlarca büyük algılansa da gerçekte sınırlı kaldı. Buna karşın boykot, Kâmil Paşa hükümetine Büyük Güçler nezdinde kamuoyu desteği ve pazarlık gücü sağladı; sonuçta Avusturya tazminat ödedi (~T£2.5 milyon) ve kriz 26 Şubat 1909'da Osmanlı'nın ilhakı tanımasıyla çözüldü. Boykot, Osmanlı'da kitlesel tüketici direnişinin erken ve simgesel açıdan etkili bir örneği olarak kayda geçti.

Kaynaklar

Alt başlıklar

Ekim 1908 — Fes Boykotu ve Milli Baslik Arayisi. Avusturya'nin fes uretimindeki yari-tekeli nedeniyle halk fesleri yakip almayi reddetmis, bu durum fesin Osmanli'daki evrenselligini sarsmistir.

1908 sonbahari — Liman Iscileri ve Boykotun Tabani. Liman hamallari ve calisan siniflar Avusturya mallarini bosaltmayi reddederek boykota kitlesel ve sokak duzeyinde guc kazandirmistir.

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

II. Meşrutiyet Devrimi (1908) — II. Meşrutiyet'in açtığı kamusal seferberlik ve basın-örgütlenme ortamı, Bosna-Hersek'in ilhakına karşı kitlesel tüketici boykotunu mümkün kıldı.

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Tüketim boykotuyla sivil direniş

Paralel okumalar

Atlasın bu olayı yan yana okuduğu kayıtlar; her çift kendi sayfasında bağlam, paylaşılan desen etiketleri ve editoryal tezle karşılaştırılır.

Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) (1908) ⇄ Cavid Bey ve İttihat Maliyesi (1909) — 1908 boykotu ve 1909 maliye reformu, ayni 'milli iktisat' projesinin iki yuzudur: biri tabandan ekonomik direnis, digeri tepeden mali insa.

Tüm paralel okumalar →

Kaynaklardan okumalar

Cetinkaya, 2014 — Tabandan Yukseliye Bir Direnis: 1908 Avusturya Boykotu

Cetinkaya, 1908 boykotunu Ittihatcilarin tepeden baslattigi degil, Osmanli yurttaslarinin kendiliginden duzenledigi kitlesel mitingler ve protestolar zinciri olarak okur. Ekim 1908'de Avusturya-Macaristan'in Bosna-Hersek'i ilhakina karsi baslayan boykot, Avusturya mallarina yonelmis; fesin uretiminde Avusturya'nin sahip oldugu yari-tekel nedeniyle 'Fes Boykotu' olarak da anilmistir. Hareket, milli iktisat fikrinin ve calisan siniflarin siyasallasmasinin erken bir gostergesi olup, 1907-1908 arasinda Avusturya'dan Osmanli ithalatini ciddi olcude dusurerek Habsburg ticaretine onemli kayip verdirmistir.

📖 Cetinkaya, Y. D. (2014). The Young Turks and the boycott movement: Nationalism, protest and the working classes in the formation of modern Turkey. I. B. Tauris. https://www.cambridge.org/core/journals/new-perspectives-on-turkey/article/abs/y-dogan-cetinkaya-the-young-turks-and-the-boycott-movement-nationalism-protest-and-the-working-classes-in-the-formation-of-modern-turkey-london-and-new-york-ib-tauris-2014-xi-291-pages/084D53743FDC270F74B03362DC5C31F7

Dönemin akışı

1894–1896 — Hamidiye Katliamları (1894–1896). Orta Anadolu ve Doğu'da çok sayıda Ermeni'nin hayatını kaybettiği kitlesel şiddet olayları, Hamidiye döneminin etnik-dinsel fay hattını en yoğun biçimde açığa çıkardı.

24 Temmuz 1908 — II. Meşrutiyet Devrimi. Makedonya'da dağa çıkan İttihatçı subayların baskısıyla anayasa yeniden yürürlüğe girdi; 30 yıllık istibdat sona erdi.

1909-1914 — Cavid Bey ve İttihat Maliyesi. II. Meşrutiyet sonrası Maliye Nazırı olan liberal iktisatçı Mehmed Cavid Bey, açık bütçeyi ve Düyun-u Umumiye kıskacını yöneterek dış istikraz görüşmelerinde Avrupa sermayesinin güvenini aradı.

Nisan 1909 — Adana Olayları (1909). II. Meşrutiyet'in ilk yılında Adana ve çevresinde Ermeni nüfusa yönelen, on binlerce kişinin öldüğü kitlesel şiddet; 1894–96 Hamidiye katliamları ile 1915 tehcir-kıyım olayları arasında etnik fay hattının kanlı ara halkası.

Sık sorulanlar

Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) ne zaman gerçekleşti? 1908-1909. Atlasta Osmanlı'nın son yüzyılı içinde, “Dış Politika / Savaş” başlığı altında yer alır.

Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) hangi gelişmelerin ardından geldi? Atlasın nedensellik tezlerine göre öncesinde şu kayıtlar durur: II. Meşrutiyet Devrimi (1908). Bunlar editoryal hipotezdir; tek neden iddiası taşımaz.

Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Kitlesel Sivil Direniş, Ekonomik Çöküş, Mali Bağımlılık. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.