Örtülü Operasyon Sahnesi — Örüntü

Büyük güçlerin gizli servislerinin Türkiye toprağında ya da Türkiye üzerinden yürüttüğü operasyonlar ve bunların iç siyaseti biçimlendirmesi.

'Gölge ağ' deseni devletin içinden doğan hesap vermez yapıları anlatır; bu desen ise dışarıdan gelen ya da dış ittifak çerçevesinde kurulan örtülü faaliyeti izler. 1942'de Ankara'da Von Papen'e suikast, 1943'te Çiçero belgeleri, 1945'te Volkov'un iltica girişimi, NATO çerçevesinde kurulan Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi, Kıbrıs'ta TMT, CIA istasyonunun on yılları, ASALA'nın Beyrut bağlantısı, Yeşil Kuşak ve 2014 sonrası sınırın öte yakası. Türkiye bu desende hem sahne hem aktördür; örtülü aygıtın iç siyasete taşması ise 'gölge ağ' desenine bağlanır.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet (1975) — Ülkücü gruplar ile devrimci sol arasında tırmanan sokak çatışmaları, suikastlar ve katliamlar Türkiye'yi fiili bir iç savaşa sürükledi.
Susurluk Skandalı (1996) — Bir trafik kazası; aynı araçta bir emniyet yöneticisini, aranan bir tetikçiyi ve bir milletvekilini bir arada ortaya çıkararak 'derin devlet' yapılanmasını kamuoyunun gündemine taşıdı.
Teşkilat-ı Mahsusa'nın Kurulması (1913) — İttihat ve Terakki bünyesinde kurulan gizli/özel örgüt, gayrinizami harp, istihbarat ve sınır operasyonlarında görev aldı.
Ankara: İkinci Dünya Savaşı'nın İstihbarat Sahnesi (1942) — Savaş dışında kalmayı başaran tarafsız Ankara, tam bu yüzden Alman, İngiliz ve Sovyet gizli servislerinin birbirine girdiği açık bir operasyon sahnesine dönüştü; suikast, belge satışı ve iltica krizleri birbirini izledi.
Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu (1952) — Türkiye'nin NATO çerçeveli gizli harp yapılanması, 27 Eylül 1952'de Genelkurmay'a bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu adıyla kuruldu; 1965'te Özel Harp Dairesi, 1999'da Özel Kuvvetler Komutanlığı adını aldı. Kıbrıs'tan komando kamplarına uzanan tartışmaların ortak adresi oldu.
ASALA ve Türk Diplomatlarına Suikast Dalgası (1975) — 1973'te Los Angeles'te iki Türk diplomatın öldürülmesiyle yeniden alevlenen intikam davası, 1975'te Beyrut'ta kurulan ASALA ile Taşnak'ın JCAG'ı arasında Türk diplomatlarının hayatı üzerinden yürüyen bir rekabete dönüştü; Esenboğa ve Orly'den sonra örgüt 1980'lerin ortasında dağıldı.
Carter Doktrini ve 'Yeşil Kuşak' Stratejisi (1980) — ABD Başkanı Carter'ın 23 Ocak 1980'de imzaladığı direktif, Basra Körfezi çıkarları için askerî güç kullanımını ilan etti. Brzezinski'nin 1977'de ortaya attığı, Sovyetleri güneyinden İslami hareketlerle kuşatmayı öngören 'Yeşil Kuşak' planının somutlaşmış hâliydi; Türkiye bu mimarinin merkez ortağıydı.
IŞİD'in Yükselişi ve Türkiye (2014) — Irak'ın işgali, ordunun lağvı ve "Baas'tan arındırma" siyasetiyle doğan boşlukta büyüyen Irak İslam Devleti, 2013'te IŞİD adını aldı. Ocak 2014'te Rakka'yı, 10 Haziran 2014'te Musul'u ele geçirdi; Türkiye başkonsolosluk personelinin rehin alınmasıyla doğrudan taraf hâline geldi.