6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri

6 Şubat 2023 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki deprem 11 ili etkiledi ve 50.000'den fazla can aldı; AFAD'ın koordinasyon zaafı ile onlarca yıllık kaçak yapılaşma ve imar afları, felaketi yapısal bir kriz-yönetimi sınavına dönüştürdü.

Bu sayfada

6 Şubat 2023 sabahı dokuz saat arayla meydana gelen iki büyük deprem 11 ili etkiledi; resmî verilere göre 50.000'den fazla kişi hayatını kaybetti, milyonlarca kişi evsiz kaldı. Enkaz kaldırma ve yardım dağıtımındaki ilk günlerin gecikmeleri büyük tepki çekti. 1999 Marmara depremi sonrası toplanan deprem vergilerine ve getirilen yapı denetim reformlarına karşın süregelen imar afları, benzer yapı stoğu kırılganlığının çok daha büyük ölçekte tekrarlanmasına zemin hazırlamıştı, bu yönüyle felaket, 'devletin afet karşısındaki kriz yönetimi' sorgusunu 1999 ile aynı hatta yineledi. Deprem, üç ay sonraki cumhurbaşkanlığı seçiminin de merkezî tartışma konularından biri oldu (bkz. 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimi).

Kaynaklar

Kahramanmaraş'ta 7,7 ve 7,6 büyüklüğünde deprem

Kilit kişiler: Recep Tayyip Erdoğan

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) — Tek merkezde toplanan karar alma, düşük faiz ısrarıyla enflasyon dalgasını büyüttü; merkezi afet yönetimi 2023 depremindeki müdahale gecikmelerinde görünür oldu.
17 Ağustos Marmara Depremi (1999) — 1999 sonrası deprem vergileri ve yapı denetim reformlarına karşın imar afları sürdü; benzer yapı stoğu kırılganlığı 2023'te çok daha büyük ölçekte tekrarlandı.
2018 Kur ve Borç Krizi (2018) — 2018 sonrası kalıcılaşan yüksek enflasyon, 2023 seçim konjonktürünün ekonomik hoşnutsuzluk zeminini büyüttü.
Merkez Bankası Başkan Rotasyonu (2021) — Düşük faiz tercihi lira çöküşünü ve yüksek enflasyonu hızlandırarak 2023'e giden ekonomik krizi derinleştirdi.

Atlasın giden bağlantı tezleri:

2024 Yerel Seçimleri (2024) — Deprem yönetimi ve ekonomik hoşnutsuzluk, 2024 yerelinde iktidarın oy kaybının zeminini kurdu.
Mehmet Şimşek ve Ortodoks Politikaya Dönüş (2023) — Seçim sonrası kurulan kabinede ekonomi yönetiminin değişmesi, yüksek enflasyon ortamında ortodoks para politikasına dönüşü doğrudan başlattı.

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Paralel okumalar

Atlasın bu olayı yan yana okuduğu kayıtlar; her çift kendi sayfasında bağlam, paylaşılan desen etiketleri ve editoryal tezle karşılaştırılır.

17 Ağustos Marmara Depremi (1999) ⇄ 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri (2023) — Büyük afet + devletin kriz yönetimindeki başarısızlığı + kurumsal güven kaybı: 1999 ve 2023, çeyrek asır arayla aynı sınavın tekrarıdır.
Soma Maden Faciası (2014) ⇄ 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri (2023) — Devletin büyük ölçekli can kaybı karşısındaki kriz yönetimi sorusu: Soma'da madencilik denetimi, 2023'te imar/afet denetimi başarısızlığı a…

Tüm paralel okumalar →

Kaynaklardan okumalar

Çarkoğlu, 2024 — Erdoğan'ın Beklenmedik Hayatta Kalışı: Deprem ve Ekonomiye Rağmen

Çarkoğlu, yüzde 85'e varan enflasyon, derin geçim sıkıntısı ve 50 binden fazla can alan Şubat 2023 depremlerine rağmen Erdoğan'ın Mayıs 2023 seçimlerinde ikinci turda kazanmasını 'beklenmedik bir hayatta kalış' olarak çözümler. Kutuplaşma, milliyetçi-muhafazakâr blokun dayanıklılığı ve muhalefet ittifakının kırılganlığının, ekonomik ve afet kaynaklı memnuniyetsizliği sandığa tam yansıtamadığını öne sürer.

📖 Çarkoğlu, A. (2024). The unlikely survival of Erdoğan in Turkey's May 2023 elections. JCMS: Journal of Common Market Studies, 62(S1), 162–173. https://doi.org/10.1111/jcms.13655 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jcms.13655

Shaky Ground, 2024 — Depremin Karşı-Sezgisel Etkisi: Erdoğan Lehine Oylama

Aytaç'ın çalışması, 2023 Türkiye depremlerinin Erdoğan'ın siyasi hayatta kalışı üzerindeki etkisinin standart "iktidarı cezalandırma" beklentisinin tersi olduğunu gösterir: deprem yoğunluğunun ve yaralı sayısının yüksek olduğu yerlerde, özellikle Erdoğan'ın önceden güçlü olduğu seçim bölgelerinde, Erdoğan oy kazandı ("electoral rewards"). Bu bulgu, afet sonrası oy davranışının basit retrospektif cezalandırma modeline uymadığını, kriz anlarında mevcut iktidarın belirli bağlamlarda ödüllendirilebildiğini ortaya koyar.

📖 Aytaç, S. E. (2024). Shaky ground, shaky politics? Effects of Türkiye's 2023 earthquakes on Erdoğan's political survival. Journal of Elections, Public Opinion and Parties. https://doi.org/10.1080/17477891.2024.2442446 https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17477891.2024.2442446

Dönemin akışı

14–28 Mayıs 2023 — 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimi. Deprem ve ekonomik kriz gölgesindeki seçimde, altı partili muhalefetin adayı Kılıçdaroğlu ikinci turda yaklaşık %47,8 oyla kaybetti; Erdoğan üçüncü kez cumhurbaşkanı seçildi.

Haziran 2023 — Mehmet Şimşek ve Ortodoks Politikaya Dönüş. 2023 seçimleri sonrası Hazine ve Maliye Bakanlığı'na atanan Mehmet Şimşek, düşük faiz odaklı heterodoks dönemin ardından yüksek faiz ve sıkı maliye söylemiyle dış yatırımcı kredibilitesini geri kazanmaya yöneldi.

31 Mart 2024 — 2024 Yerel Seçimleri. CHP, İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere büyükşehirlerin büyük bölümünü kazandı; AKP'nin oyu 1990'lardan bu yana en düşük seviyelerine geriledi.

19–23 Mart 2025 — İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar. CHP'nin ön seçimle açıkladığı cumhurbaşkanı adayı İmamoğlu, diploma iptalinin ertesi günü 'yolsuzluk' ve 'terör' suçlamalarıyla gözaltına alınıp Silivri'ye gönderildi; ardından yirmiyi aşkın CHP'li belediye başkanı tutuklandı, Saraçhane'de başlayan kitlesel protestolar Türkiye'ye yayıldı.

Sık sorulanlar

6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri ne zaman gerçekleşti? 6 Şubat 2023. Atlasta yakın dönem Türkiye içinde, “Toplumsal / Ekonomik Kriz” başlığı altında yer alır.

6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri hangi gelişmelerin ardından geldi? Atlasın nedensellik tezlerine göre öncesinde şu kayıtlar durur: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017), 17 Ağustos Marmara Depremi (1999), 2018 Kur ve Borç Krizi (2018), Merkez Bankası Başkan Rotasyonu (2021). Bunlar editoryal hipotezdir; tek neden iddiası taşımaz.

6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri nelere yol açtı? Atlas bu olaydan şu kayıtlara giden bağlantılar kurar: 2024 Yerel Seçimleri (2024), Mehmet Şimşek ve Ortodoks Politikaya Dönüş (2023).

6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Ekonomik Çöküş, Güç Merkezileşmesi. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.