← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Hükümete yakın çevreler tutuklamayı Ergenekon'un yargıdaki uzantılarına yönelik meşru bir adım, karşı kamp Gülen hareketini soruşturan bir savcının susturulması saydı; Cihaner 2015'te beraat etti.
İsmailağa cemaati ve Gülen hareketi hakkında soruşturma yürüten Erzincan Cumhuriyet Başsavcısı İlhan Cihaner, 17 Şubat 2010'da Erzurum'daki özel yetkili savcılığın Ergenekon soruşturmasında tutuklandı. Olay HSYK ile hükümet arasında açık bir yargı çatışmasına dönüştü.
Cihaner 2007'den itibaren, İsmailağa cemaatine bağlı bir vakfın evlerinde çocuklara yatılı dinî eğitim verildiği iddiasıyla başlayan ve Gülen hareketinin kamudaki örgütlenmesine uzanan soruşturmalar açmıştı. Erzurum özel yetkili savcısı Osman Şanal ise Erzincan'da İrticayla Mücadele Eylem Planı'nın uygulandığı iddiasıyla Cihaner ile eski 3. Ordu Komutanı Orgeneral Saldıray Berk'in de bulunduğu grubu soruşturuyordu. Adliyede yapılan aramanın ardından Cihaner'in tutuklanması üzerine HSYK, Şanal dahil dört savcının özel yetkisini kaldırdı; Adalet Bakanlığı Müsteşarı karara itiraz etti. Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç yargıyı 'milli iradeye uygun davranmaya' çağırdı. Çatışma, HSYK'nın yapısını değiştiren 2010 referandumu tartışmasına malzeme oldu. Yargıtay 11. Ceza Dairesi dosyayı birleştirerek 18 Haziran 2010'da sanıkları tahliye etti ve 13 Kasım 2015'te 14 sanığı beraat ettirdi. Şanal 2019'da ilk derece mahkemesince FETÖ/PDY üyeliğinden 11 yıl 3 ay hapse mahkûm edildi.
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Soruşturmacılar / hükümete yakın basın: Erzurum savcılığına ve Aksiyon gibi yayınlara göre Erzincan soruşturması suçluyu değil suç üretmeyi amaçlıyordu: gizli tanık beyanlarına dayanan iddianame, dindar kişilerin evlerine ve bir Gülen okuluna silah konulmasının planlandığını ileri sürdü. HSYK'nın savcıların yetkisini kaldırması, Zaman'ın manşetiyle 'hukuka darbe' olarak sunuldu.
Cihaner / kumpas tezi: Cihaner'e ve destekçilerine göre tutuklama, Gülen hareketine uzanan soruşturmayı durdurmak için kurulmuş bir kumpastı. Cihaner Ocak 2010'da Adalet Bakanlığı ve HSYK'ya yazdığı gizli yazıda Şanal'ın bu soruşturmayı engellediğini bildirmişti; Nedim Şener ve Hanefi Avcı olayı cemaatin yargıdaki gücünün ilk açık sınavı olarak yorumladı.
Yargı sonucu: Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2015'te Cihaner ve Saldıray Berk dahil 14 sanığı atılı suçların sabit olmaması nedeniyle beraat ettirdi ve soruşturmadaki hukuka aykırı işlemler için HSYK'ya suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi.
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
Kilit kişiler: İlhan Cihaner, Osman Şanal, Saldıray Berk, Bülent Arınç
Davalar: Erzincan davası, Ergenekon davası, Kumpas davaları
Kurumlar: HSYK, Özel Yetkili Mahkemeler, Yargıtay, Gülen yapılanması, İsmailağa cemaati, AKP
Yanardağ, Ergenekon Darbesi I: Cumhuriyetin Sonbaharı (Destek, 2011), s. 130–132 — Kumpas tezinden Cihaner olayı
Yanardağ, birinci sınıf başsavcıların ancak Yargıtay'ca soruşturulabileceği kuralına rağmen Cihaner'in daha kıdemsiz, özel yetkili bir savcının emriyle gözaltına alınmasını hukuksuzluğun kanıtı sayar. Arınç'ın 18 Şubat 2010'daki 'milli irade' çıkışını ve Zaman'ın aynı günkü 'yargı reformu kaçınılmaz oldu' manşetini, hükümetin yargıyı yeniden yapılandırma niyetinin ilanı olarak okur. Kitap kumpas kampının yorumudur.
Star, Lütfi Kaplan, 'Yargıtay koşulsuz kaos dedi', 19 Haziran 2010 — Tahliye kararına hükümete yakın basının tepkisi
Star, Cihaner'i 'görevi kötüye kullanma' ve 'evrakta sahtecilik' suçlamasıyla yargılayan Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki dosyanın aslı gelmeden fotokopi üzerinden birleştirme kararı verip tüm sanıkları tahliye ettiğini yazar. Gazete kararı yüksek yargının Ergenekon davalarına müdahalesi olarak sunar; bu, dönemin hükümete yakın çizgisini yansıtır.
NTV, 13 Kasım 2015 — Yargıtay'dan 14 sanığa beraat
NTV, Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin Cihaner ve emekli Orgeneral Saldıray Berk dahil 14 sanığı 'Ergenekon terör örgütü üyeliği', resmî belgede sahtecilik, iftira ve tehdit suçlamalarından, suçların sabit olmaması nedeniyle beraat ettirdiğini aktarır. Daire, hukuka aykırı işlemler nedeniyle HSYK'ya suç duyurusunda bulunulmasına da karar verdi.