← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
7 Şubat MİT Krizi
Olay 2012'de bir KCK soruşturması adımı olarak başladı; hükümet ve 2021 tarihli mahkûmiyet kararı onu Gülen yapılanmasının hükümete yönelik kumpası saydı, ancak bu hükümler 2023'te Yargıtay'ca bozuldu.
Özel yetkili İstanbul savcılığının KCK soruşturmasında MİT Müsteşarı Hakan Fidan'ı ve eski MİT yöneticilerini ifadeye çağırması, AKP hükümeti ile Gülen hareketi arasındaki gerilimin devlet kurumları arasında açığa çıktığı ilk büyük kriz oldu.
Bu sayfada
Çağrı, MİT'in PKK ile Oslo'da ve İmralı'da yürüttüğü görüşmelerde yer alan yöneticileri kapsıyordu. Fidan ifadeye gitmedi; 10 Şubat'ta bazı MİT görevlileri hakkında yakalama kararı çıkarıldı, ertesi gün soruşturmayı yürüten savcı Sadrettin Sarıkaya dosyadan alındı. TBMM 17 Şubat'ta MİT Kanunu'nu değiştirdi: MİT mensupları ile Başbakanın özel görevle görevlendirdiği kişiler hakkında görevleriyle ilgili soruşturma Başbakan iznine bağlandı. Kriz, Ergenekon sürecinde birlikte hareket eden iki tarafın ilk açık çatışması olarak okundu ve 17-25 Aralık'a uzanan kopuşun başlangıcı sayıldı. 2016 sonrasında açılan davada İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi 3 Mart 2021'de eski emniyet istihbarat yöneticileri dahil 10 sanığa ağırlaştırılmış müebbet verdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi ise 20 Şubat 2023'te sanıkların dosyaya erişiminin 'devlet sırrı' gerekçesiyle kısıtlanmasını adil yargılanma ilkesine aykırı bularak hükümleri bozdu.
Karşıt anlatılar
Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.
Soruşturmayı yürüten savcılık (2012): Savcılık, MİT görevlilerinin KCK yapılanmasıyla kurduğu temasların görev sınırlarını aştığı ve örgüte yardım niteliği taşıyabileceği şüphesini ileri sürdü. Soruşturmayı savunanlar, istihbarat yöneticilerinin de yargı denetimine tabi olması gerektiğini vurguladı.
Hükümet ve sonraki iddianame: Hükümet çağrıyı barış görüşmelerini ve doğrudan Başbakanı hedef alan bir girişim olarak gördü. 2016 sonrasında hazırlanan iddianamede olay, Gülen yapılanmasının (resmî adlandırmayla FETÖ/PDY) emniyet ve yargıdaki mensupları eliyle MİT'i ele geçirmeye ve hükümeti devirmeye yönelik ilk girişim, '7 Şubat MİT kumpası' olarak nitelendi.
Eleştirel okuma: Taraf yazarları gibi dönemin liberal yorumcuları, soruşturmanın barış görüşmelerini bir suç dosyasına dönüştürdüğünü eleştirdi. Öte yandan krizin ardından çıkarılan yasa, istihbarat görevlilerini yargı denetiminden fiilen koruduğu gerekçesiyle eleştirildi.
Bağlı olduğu ana olaylar
- 17–25 Aralık ve AKP-Gülen Kopuşu (17–25 Aralık 2013) — Bakanlara ve iş insanlarına yönelik yolsuzluk soruşturmaları, AKP ile Gülen hareketinin on yıllık ittifakını açık çatışmaya dönüştürdü; iktidar bunu 'yargı darbesi' olarak niteledi.
- Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri (2004–2014) — DGM'lerin kaldırılmasının ardından CMK 250–252 ve daha sonra TMK 10 çerçevesinde çalışan özel yetkili ağır ceza mahkemeleri, geniş kapsamlı güvenlik ve örgüt davalarına baktı; sistem 2012 ve 2014 reformlarıyla kademeli olarak kaldırıldı.
- Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013–2015) — PKK ile silahların susması ve müzakere için yürütülen resmi çözüm süreci; Kürt meselesinde çatışma yerine siyaset arayışının en ileri evresi.
Zincirdeki yeri
Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.
- Sonrası · Neden–sonuç: 17–25 Aralık ve AKP-Gülen Kopuşu (17–25 Aralık 2013) — Özel yetkili savcılığın MİT müsteşarını hedef alması AKP-Gülen ortaklığının ilk açık çatışmasıydı; 17-25 Aralık bu çatışmanın belirleyici ikinci perdesi oldu.
Aynı dosyada: 17–25 Aralık ve AKP-Gülen Kopuşu
- 14 Şubat 2011 – 12 Nisan 2017 — Odatv Operasyonu ve Gazetecilerin Tutuklanması
- Kasım 2013 – Temmuz 2015 — Dershanelerin Kapatılması Krizi
Aynı dosyada: Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri
- 17 Şubat 2010 — Erzincan Başsavcısı İlhan Cihaner'in Tutuklanması
- 5 Ağustos 2013 — Ergenekon Ana Davasında İlk Derece Kararı
Kilit kişiler: Hakan Fidan, Sadrettin Sarıkaya, Emre Taner, Recep Tayyip Erdoğan
Davalar: 7 Şubat MİT davası
Kurumlar: MİT, Özel Yetkili Mahkemeler, Gülen yapılanması, Emniyet İstihbarat, TBMM, Yargıtay
Kaynaklardan okumalar
6278 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 18 Şubat 2012 — Krizin kurumsal sonucu: MİT'e soruşturma izni
17 Şubat 2012'de kabul edilen kanun, 2937 sayılı MİT Kanunu'nun 26. maddesini değiştirerek MİT mensupları ile Başbakanca özel görevle görevlendirilenler hakkında görevleriyle ilgili soruşturmayı Başbakanın iznine bağladı. Krizin on gün içinde yasamaya nasıl yansıdığını gösteren birincil metindir.
Taraf, Yıldıray Oğur, 12 Şubat 2012 — Barış görüşmelerinin suç dosyasına dönüşmesi eleştirisi
Oğur, ifadeye çağrılan Emre Taner, Afet Güneş ve iki MİT bölge yöneticisinin Oslo ve İmralı görüşmelerini yürüten devlet heyetinden olduğunu hatırlatır. İngiltere'nin IRA ile temaslarını örnek vererek barış görüşmelerinin ceza soruşturmasına konu edilmesini eleştirir; krizin ilk günlerinde liberal basının bakışını yansıtır.
Anadolu Ajansı, Şubat 2024 — Resmî çerçevede kronoloji ve davanın akıbeti
Ajans, olayı resmî anlatıdaki '7 Şubat MİT kumpası' çerçevesiyle aktarır: çağrılan MİT yöneticilerinin adları, 10 Şubat yakalama kararları, 17 Şubat yasa değişikliği ve 2021'deki mahkûmiyetler. Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin 20 Şubat 2023'te, sanıkların dosyaya erişiminin kısıtlanması nedeniyle hükümleri bozduğunu da bildirir.