← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Sarıkız ve Ayışığı Darbe Planı İddiaları

2003–2004 · Darbe / Müdahale · Ara halka · Tartışmalı

Planların varlığı büyük ölçüde Özden Örnek'e atfedilen ve Örnek'in reddettiği günlüklere dayanıyor; ilgili mahkûmiyetler bozuldu ve yeniden yargılamada beraat çıktı.

Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek'e atfedilen günlüklere göre bazı kuvvet komutanları 2003-2004'te AKP hükümetine karşı 'Sarıkız' ve 'Ayışığı' kod adlı darbe ve muhtıra seçeneklerini tartıştı. Örnek günlüklerin kendisine ait olmadığını söyledi.

Günlüklere dayanan anlatıya göre hazırlıklara Jandarma Genel Komutanı Şener Eruygur öncülük etti; girişim, Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün onay vermemesi ve komutanların bölünmesiyle 2004'te sonuçsuz kaldı. Metinler Mart 2007'de önce bir internet sitesinde, 29 Mart'ta Nokta dergisinde yayımlandı; Özkök 2009'daki ifadesinde Ayışığı ve Yakamoz'dan haberdar olduğunu, ancak delil bulamadığı için işlem yapmadığını söyledi. Planlar Mart 2009'daki ikinci Ergenekon iddianamesiyle yargıya taşındı; Örnek, Kara Kuvvetleri Komutanı Aytaç Yalman ve Hava Kuvvetleri Komutanı İbrahim Fırtına hakkındaki dosya, örgütle irtibat tespit edilemediği gerekçesiyle ayrıldı. Eruygur ve eski 1. Ordu Komutanı Hurşit Tolon 2013'te ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm edildi. Yargıtay'ın 2016'daki bozmasının ardından İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesi 1 Temmuz 2019'da Tolon'u beraat ettirdi, demans tanısı konan Eruygur hakkındaki dava düştü; darbe planı iddiaları hiçbir kesinleşmiş mahkûmiyete dönüşmedi.

Karşıt anlatılar

Tarafların anlatısı aktarılmıştır; atlasın hükmü değildir.

İddia yanlısı okuma (Nokta, Taraf, Ergenekon iddianamesi): Günlükler sahicidir ve kuvvet komutanlarının bir bölümünün seçilmiş hükümeti devirmeye hazırlandığını gösterir. Bu okumaya göre girişimin başarısızlığı darbe yanlılarını Ergenekon'a atfedilen yeraltı faaliyetlerine yöneltti; iki dosya aynı zincirin halkalarıdır.

Örnek ve kumpas kampı: Özden Örnek yayımlanan metinlerin kendisine ait olmadığını ve gerçeği yansıtmadığını açıkladı, yayın hakkında suç duyurusunda bulundu. Kumpas kampı günlüklerin sahihliğini ve dijital kopyaların güvenilirliğini sorguladı; bir kısım yazar ise planlar gerçek olsa bile teşebbüs aşamasına geçilmediğini savundu.

Hilmi Özkök'ün tanıklığı: Dönemin Genelkurmay Başkanı, 2012'deki tanıklığında 2004 baharında kendisine gelen bir CD'de Ayışığı ve Yakamoz sunumlarını gördüğünü anlattı. Bunların bilgi kirliliği amacıyla gönderilmiş olabileceği için temkinli davrandığını ve meşru belgeler olmadıkları için işlem yaptırmadığını söyledi.

Bağlı olduğu ana olaylar

Zincirdeki yeri

Editoryal bağlar; ortak aktör ya da iddia edilen bağ nedensellik kanıtı değildir.

Aynı dosyada: Ergenekon ve Balyoz Davaları

Aynı dosyada: AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi

Kilit kişiler: Özden Örnek, Şener Eruygur, Hurşit Tolon, Hilmi Özkök, Aytaç Yalman, İbrahim Fırtına

Davalar: Sarıkız-Ayışığı soruşturması, Ergenekon davası

Kurumlar: Genelkurmay, Jandarma, Deniz Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Nokta dergisi

Kaynaklardan okumalar

Hürriyet, 28 Temmuz 2009 — Özkök'ün savcılık ifadesi

Haber, eski Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün yaklaşık sekiz saat süren tanık ifadesinde Ayışığı ve Yakamoz konularını bildiğini, bilgi geldiğini ancak delil bulamadığı için işlem yapmadığını söylediğini aktarır. İfade, planların varlığı iddiasına en üst askerî makamdan gelen dolaylı bir teyit olarak okundu.

Kaynağa git

AA, 1 Temmuz 2019 — Ergenekon yeniden yargılamasının akıbeti

İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay'ın bozmasından sonraki yeniden yargılamada Hurşit Tolon'u silahlı örgüt kurma ve yönetme suçlamasından beraat ettirdi. Şener Eruygur hakkındaki dava, demans tanısı ve bir suçlamada zamanaşımı nedeniyle düştü.

Kaynağa git

Taraf, Alper Görmüş, 7 Ekim 2008 — Günlükleri Ergenekon'a bağlayan okuma

Günlükleri yayımlayan Nokta'nın eski genel yayın yönetmeni Görmüş, darbe günlüklerinin Ergenekon soruşturmasına dahil edilmesi gerektiğini savunur ve 2004'teki darbe girişimleriyle Ergenekon arasında irtibat noktaları arar. Yazı iddia yanlısı kampın bu dönemdeki temel tezini yansıtır.

Kaynağa git

Haber ve belge arşivi