← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Cumhuriyet'in İlanı ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi: Tarihsel Karşılaştırma

1923 ⇄ 2017 · 94 yıl arayla karşılaştırma

Bu sayfa bağlam ve editoryal etiketleri yan yana getirir; eşdeğerlik, nedensellik veya tarihsel tekrar kanıtı değildir.

Atlasın tezi

Doksan dört yıl arayla rejimin türü iki kez değişti: 1923'te saltanattan cumhuriyete, 2017'de parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı sistemine. İkisinde de değişiklik mevcut düzenin işlemezliği gerekçesiyle savunuldu, metin dar bir kadroda hazırlandı ve yürütme yetkisi tek makamda toplandı.

Cumhuriyet'in İlanı (29 Ekim 1923)

İmparatorluğun küllerinden ulus-devlet doğdu; egemenliğin kaynağı 'millet' olarak yeniden tanımlandı ve kapsamlı bir modernleşme programının çerçevesi kuruldu.

Kilit kişiler: Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Fethi Okyar

• Cumhuriyet'in İlanı — ayrıntılı okuma

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (16 Nisan 2017)

Referandumla parlamenter sistem terk edildi; yürütme yetkisi cumhurbaşkanında toplandı.

Kilit kişiler: Recep Tayyip Erdoğan

• Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi — ayrıntılı okuma

Paylaşılan örüntüler

• Anayasal Kırılma
• Güç Merkezileşmesi
• Kurucu Metin Yapımı
• Rejim Tipi Geçişi

Bu olayların diğer paralel okumaları

• Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839) ⇄ Cumhuriyet'in İlanı (1923)
• I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) ⇄ Cumhuriyet'in İlanı (1923)
• I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017)
• II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017)
• Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026)
• İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017)

Tüm paralel okumalar →