Paralel okumalar

114 çift

Atlasın yan yana okuduğu olay çiftleri. Her sayfa iki olayın bağlamını, paylaşılan desen etiketlerini ve atlasın editoryal tezini karşılaştırır; eşdeğerlik, nedensellik ya da tarihsel tekrar kanıtı değildir.

Sened-i İttifak (1808) ⇄ Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839) — Anayasal sözleşme fikrinin iki halkası: Sened, egemenliğin sınırlandırılması ilkesini ilk kez yazılı belgeye taşıdı; Ta…
Sened-i İttifak (1808) ⇄ I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) — 1808'den 1876'ya 'anayasal kırılmalar zinciri': her deneme bir öncekinin tamamlanamayan mirasını taşır; egemenliği yazı…
Yunan Bağımsızlık Savaşı (1821) ⇄ Balkan Savaşları (1912) — Ayrılıkçı dalganın ilk ve son halkası: 1821'de Mora'da başlayan bağımsızlık savaşı imparatorluğun Avrupa'daki çözülüşün…
Yunan Bağımsızlık Savaşı (1821) ⇄ I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları (1914) — Etnik-dinsel fay hattının farklı uçları: Yunan bağımsızlığı Osmanlı'nın Hristiyan Balkan unsurlarını tutamayacağını kan…
Mısır Meselesi, Mehmed Ali Paşa Krizi (1831) ⇄ Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1853) — Mısır krizi ve Kırım borçlanması, askerî-mali aczin Osmanlı merkezini dış bağımlılığa ittiği iki halkadır: ilki Rus müd…
Mısır Meselesi, Mehmed Ali Paşa Krizi (1831) ⇄ II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878) — İki kriz de Osmanlı egemenliğini büyük güçlerin himayesine ve mali denetimine bağladı: Mısır Meselesi 1838 Balta Limanı…
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839) ⇄ Bedirhan Bey İsyanı ve Botan Emirliği'nin İlgası (1847) — Tanzimat'ın ilan ettiği merkezî kanun düzeni, taşradaki özerk yapıların tasfiyesini gerektirdi; Bedirhan Bey isyanının…
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839) ⇄ Cumhuriyet'in İlanı (1923) — Tepeden modernleşmenin iki büyük dalgası: devlet aklının toplumu yukarıdan dönüştürme stratejisi.
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839) ⇄ Harf Devrimi ve Kültürel Reformlar (1928) — Bürokrasiyi ve toplumu Batı kurumlarına uyumlama girişimi; değişim halkın talebiyle değil devlet iradesiyle aşağıya ind…
Bedirhan Bey İsyanı ve Botan Emirliği'nin İlgası (1847) ⇄ Şark Islahat Planı (1925) — Askerî harekâtın ardından gelen ikinci aşama, bölgeyi bir daha ayaklanamayacak biçimde yeniden kurma planıdır. 1847'de…
Bedirhan Bey İsyanı ve Botan Emirliği'nin İlgası (1847) ⇄ Dersim Harekâtı (1937) — Merkezin doğuda tanımadığı bir özerk otoriteyi askerî harekâtla ortadan kaldırması doksan yıl arayla aynı sırayla işled…
Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1853) ⇄ Tütün Rejisi (Régie) İdaresi (1883) — Mali bağımlılığın halkaları: 1854 ilk dış borç ve onu izleyen Düyun-u Umumiye (1881) ile 1883 Reji, bir devlet gelirini…
Islahat Fermanı (1856) ⇄ I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) — 1856 Islahat Fermanı'nın eşitlik vaadi, 1876 Kanun-i Esasi'sinde din ayrımı gözetmeyen Osmanlı vatandaşlığı ilkesi olar…
Kuleli Vak'ası (1859) ⇄ Yeni/Genç Osmanlılar Hareketi (1865) — Tanzimat reformlarının yarattığı hoşnutsuzluk, hem 1859'da silahlı bir darbe girişimini (Kuleli) hem de 1865'te entelek…
Kuleli Vak'ası (1859) ⇄ İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Kuruluşu (1889) — Yüzyıl köprüsü: Kuleli'nin gizli, disiplinli, subay-ağırlıklı komplo kadrosu, otuz yıl sonra İttihat ve Terakki'de kuru…
Kuleli Vak'ası (1859) ⇄ 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) — Devlet aygıtının içine yerleşmiş gizli, hesap vermeyen bir ağın iktidarı ele geçirme girişimi (gölge ağ): Kuleli'nin sa…
Yeni/Genç Osmanlılar Hareketi (1865) ⇄ I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) — Yeni Osmanlılar'ın fikrî mücadelesi doğrudan 1876 Kanun-i Esasi'sine evrildi; öncü-anayasal desen aynı aktörler (Namık…
Yeni/Genç Osmanlılar Hareketi (1865) ⇄ İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Kuruluşu (1889) — Küçük gizli cemiyetten kitlesel öncü örgüte: Genç Osmanlılar'ın basın-propaganda-sürgün zinciri, İttihat ve Terakki'nin…
I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) ⇄ Cumhuriyet'in İlanı (1923) — Kırk yedi yıl arayla iki kurucu metin, ikisi de dar bir kadronun elinde ve bir çöküş anının ardından yazıldı: 1876 Kanu…
I. Meşrutiyet, Kanun-i Esasi (1876) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) — Anayasal kırılmalar zincirinin iki ucu: gücün tek bir merkezde, padişahta ya da cumhurbaşkanında, toplandığı, tabandan…
93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1877) ⇄ II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878) — Çekirdek bağlantı: 93 Harbi'nin yenilgisi Abdülhamid'e meclisi kapatma gerekçesini sundu; toprak kaybının yarattığı meş…
93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1877) ⇄ Balkan Savaşları (1912) — Osmanlı'nın Avrupa'daki çöküşünün iki büyük dalgası: 93 Harbi Balkanların kapısını araladı, 1912-13 savaşları kapıyı ka…
II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878) ⇄ Tütün Rejisi (Régie) İdaresi (1883) — İki olay da Osmanlı mali egemenliğinin yabancı alacaklı denetimine devrini kurumsallaştırır: Muharrem Kararnamesi Düyun…
II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) — Yürütmenin yasama-yargı denetiminin ötesine taşındığı 'güç merkezileşmesi'; meclisi askıya alan sultandan başkanlık sis…
Mithat Paşa'nın Tasfiyesi ve Ölümü (1884) ⇄ Yassıada Yargılamaları ve Menderes-Zorlu-Polatkan İdamları (1961) — Yargı eliyle tasfiyenin iki kuşağı: 1876 Anayasası'nın mimarı Mithat Paşa'nın Yıldız Mahkemesi'yle saf dışı edilmesi il…
Mithat Paşa'nın Tasfiyesi ve Ölümü (1884) ⇄ HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması (2016) — Yapısal örüntü benzerliği, ahlaki denklik değil: her iki olayda da bir siyasi figürün/kadronun yargı süreci ve idari ka…
İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Kuruluşu (1889) ⇄ 9 Mart 1971 Darbe Girişimi (Önlenen Sol-Cunta Planı) (1971) — Öncü-örgüt kalıbının orduya sızmış sol varyasyonu: İttihatçı subay hücrelerinin 'rejimi kurtarma' adına örgütlenmesi gi…
Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894) ⇄ II. Meşrutiyet Devrimi (1908) — Hamidiye katliamlari ile II. Mesrutiyet, Abdulhamid rejiminin baski-cozulme dongusunun iki kutbudur: devlet siddeti ve…
Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894) ⇄ Adana Olayları (1909) (1909) — Etnik-dinsel fay hattının ardışık iki kırılması: 1894–96 istibdat döneminde, 1909 ise meşrutiyet döneminde patlar. Reji…
Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894) ⇄ I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları (1914) — 1894-96 olayları 1915'in doğrudan öncülüdür: etnik-dinsel fay hattının şiddet kapasitesi, örgütsel mekanizma ve uluslar…
Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894) ⇄ Dersim Harekâtı (1937) — Azınlık/gayrimüslim toplulukların ya da 'etnik öteki'nin devlet eliyle sistematik kitlesel şiddete maruz bırakılması; 1…
Avusturya Malları Boykotu (Fes Boykotu) (1908) ⇄ Cavid Bey ve İttihat Maliyesi (1909) — 1908 boykotu ve 1909 maliye reformu, ayni 'milli iktisat' projesinin iki yuzudur: biri tabandan ekonomik direnis, diger…
II. Meşrutiyet Devrimi (1908) ⇄ 27 Mayıs Darbesi (1960) — Genç subayların 'rejimi kurtarma' adına müdahalesi; her ikisi de beraberinde yeni bir anayasal düzen getirdi.
II. Meşrutiyet Devrimi (1908) ⇄ 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) — Din referanslı ağın asker içinde karşılık bulup kanlı bir kalkışmayla açığa çıkması, bastırılması ve ardından iktidarın…
Adana Olayları (1909) (1909) ⇄ Bab-ı Âli Baskını, İttihatçı Darbesi (1913) — 1909 Adana olayları ile 1913 Bâbıâli Baskını, 1908 Devrimi'nin açtığı anayasal dönemin şiddetli kutuplaşma ve tasfiye s…
Adana Olayları (1909) (1909) ⇄ I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları (1914) — Yerel ölçekli kitlesel şiddetten (Adana, 1909) imparatorluk ölçekli tehcir ve kıyıma (1915) uzanan süreklilik: aynı etn…
Adana Olayları (1909) (1909) ⇄ 6–7 Eylül Olayları (1955) — Örgütlü bir kalabalığın bir gecede azınlık nüfusunu hedef aldığı, güvenlik güçlerinin saatlerce seyrettiği iki olay: 19…
Adana Olayları (1909) (1909) ⇄ Gazi Mahallesi Olayları (1995) — Bir kışkırtma haberiyle başlayan, hedefindeki cemaate yönelen ve güvenlik güçlerinin geç müdahale ettiği mahalle şiddet…
Trablusgarp Savaşı (1911) ⇄ Balkan Savaşları (1912) — Trablusgarp (1911) ve Balkan Savaşları (1912) ardışık toprak kayıpları olarak Osmanlı'nın çevre coğrafyasını çökerterek…
Balkan Savaşları (1912) ⇄ Bab-ı Âli Baskını, İttihatçı Darbesi (1913) — Doğrudan nedensellik: Balkan yenilgisi ve Edirne'nin kaybı İTC için Bab-ı Âli Baskını'nın meşruiyet gerekçesi oldu. 'As…
Balkan Savaşları (1912) ⇄ I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları (1914) — Savaş zincirleri: Balkan yenilgisinin İttihatçı radikalizmi ve Alman ittifakı kararını hızlandırması, I. Dünya Savaşı'n…
Teşkilat-ı Mahsusa'nın Kurulması (1913) ⇄ Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919) — Gizli gölge aygıtın fedai/çete geleneği ile düzenli ordunun cephe savaşı, 1913 ve 1919'da aynı gayrinizami harp damarın…
Teşkilat-ı Mahsusa'nın Kurulması (1913) ⇄ Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu (1952) — Devletin resmî ordusunun yanında, hesap vermeyen ve gayrinizami harp yürüten ikinci bir aygıt kurma geleneği: biri İtti…
Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919) ⇄ Lozan Barış Antlaşması (1923) — Millî Mücadele'nin askerî zaferi, ancak Lozan'la uluslararası bir hukuk metnine dönüştüğünde kalıcılaştı; biri Sèvres'i…
İzmir İktisat Kongresi (1923) ⇄ Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983) — İktisadi doktrinin iki kurucu anı: 1923'te devleti ekonominin yönlendirici öznesi yapan 'milli iktisat' ile 1983'te bun…
Cumhuriyet'in İlanı (1923) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) — Doksan dört yıl arayla rejimin türü iki kez değişti: 1923'te saltanattan cumhuriyete, 2017'de parlamenter sistemden cum…
Şapka ve Kılık-Kıyafet İnkılabı (1925) ⇄ Harf Devrimi ve Kültürel Reformlar (1928) — Tepeden modernleşmenin iki simgesel hamlesi: kılık-kıyafetin (1925) ve yazı sisteminin (1928) devlet kararıyla değiştir…
Şark Islahat Planı (1925) ⇄ TDK ve TTK'nın Kuruluşu (1932) — Şark Islahat Planı (1925) ile 1934 İskan Kanunu, aynı 'tasfiye-merkez' örüntüsünün iki halkasıdır: birincisi etnik mühe…
Şapka ve Kılık-Kıyafet İnkılabı (1925) ⇄ TDK ve TTK'nın Kuruluşu (1932) — Şapka/Kılık-Kıyafet İnkılabı ile TDK/TTK'nın kuruluşu aynı 'modernleşme' örüntüsünün farklı düzlemlerdeki uygulamalarıd…
Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ Dersim Harekâtı (1937) — Etnik-dinsel isyanı olağanüstü yetki, askerî harekât ve zorunlu göçle bastırma repertuvarı on yıl arayla neredeyse ayne…
Şark Islahat Planı (1925) ⇄ Dersim Harekâtı (1937) — Kürt meselesinin nedensel düğümü: 1925 planının umumi müfettişlik, mecburi iskân ve askeri denetim repertuvarı, 1937–38…
Şapka ve Kılık-Kıyafet İnkılabı (1925) ⇄ Millî Şef ve 'Değişmez Genel Başkan' Düzeni (1938) — Şapka İnkılabı'nın İstiklal Mahkemeleri eliyle uygulanışı ile Millî Şef düzeni, muhalefetin tasfiyesi ve iktidarın tek…
Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013) — Etnik-dinsel fay hattının iki zıt yönetimi: 1925'te isyanın olağanüstü yetki + askeri harekât + sürgünle bastırılması i…
Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması (2016) — Kürt meselesinin döngüsel bastırma kalıbı: müzakere penceresi (çözüm süreci) kapandıkça devlet yeniden güvenlikçi-yargı…
Osmanlı Borçlarının Paylaşımı: 1928 Paris Anlaşması (1928) ⇄ 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) — Borcun bütçeyi teslim aldığı iki eşik: 1930'da taksitler bütçenin yüzde 14'üne çıkınca ödeme durduruldu, 2001'de faiz y…
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ⇄ Johnson Mektubu ve Durdurulan Kıbrıs Müdahalesi (1964) — Türk dış politikasının iki uç deneyimi: 1936'da uluslararası konjonktür okunarak masada egemenlik kazanıldı, 1964'te ay…
Millî Şef ve 'Değişmez Genel Başkan' Düzeni (1938) ⇄ İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014) — Devlet başkanlığının tarafsız bir makam olmaktan çıkıp fiilî siyasi liderliğe dönüşmesi, yetmiş altı yıl arayla iki far…
Ankara: İkinci Dünya Savaşı'nın İstihbarat Sahnesi (1942) ⇄ Susurluk Skandalı (1996) — Türkiye'nin gizli servislerin sahnesi olduğu iki dönem: 1940'larda dış servisler birbiriyle hesaplaştı, 1990'larda aynı…
Demokrat Parti Dönemi (Menderes) (1950) ⇄ Adalet Partisi'nin İktidara Gelişi ve Demirel Dönemi (1965) — Merkez-sağ sürekliliğinin iki halkası: DP'nin tasfiyesinden sonra aynı taşra-dindar-esnaf koalisyonu ve 'milli irade' s…
Demokrat Parti Dönemi (Menderes) (1950) ⇄ AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (2002) — Taşra-dindar-esnaf ekseninin seçimsel mobilizasyonu: tek parti/seçkin bürokrasiyi sandıkla devirip 'halkın iktidarı' sö…
Kore'ye Asker Gönderilmesi (1950) ⇄ 1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı (2003) — Aynı soru, elli üç yıl arayla iki kez soruldu: ABD'nin savaşına asker vermek mi, vermemek mi? 1950'de Meclis'e sorulmad…
Seferberlik Tetkik Kurulu ve Özel Harp Dairesi'nin Kuruluşu (1952) ⇄ Susurluk Skandalı (1996) — Gayrinizami harp aygıtının iç siyasete taşması: 1952'de dış tehdide karşı kurulan yapı, 1996'da devlet-mafya-siyaset üç…
6–7 Eylül Olayları (1955) ⇄ Kıbrıs Barış Harekâtı (1974) — Kıbrıs sorunu hem 1955 etnik şiddetini hem de 1974 askeri müdahalesini tetikleyen, dış politikanın iç kutuplaşmaya tahv…
6–7 Eylül Olayları (1955) ⇄ Sivas Madımak Olayları (1993) — Azınlık ve 'öteki' gruplara yönelen örgütlü kitlesel şiddet; devletin koruma yükümlülüğünü yerine getirmediği iki kırıl…
6–7 Eylül Olayları (1955) ⇄ Gazi Mahallesi Olayları (1995) — Kırk yıl arayla örgütlü kalabalık/silahlı şiddeti aynı fay hattını kanırtır: 1955'te gayrimüslim azınlık, 1995'te Alevi…
1958 Devalüasyonu ve İlk IMF Niyet Mektubu (1958) ⇄ 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) — Plansız dışa açılmanın standart dizisi: kısa bir bolluk, ardından dış ticaret açığı, döviz darboğazı, IMF programı ve s…
27 Mayıs Darbesi (1960) ⇄ Yassıada Yargılamaları ve Menderes-Zorlu-Polatkan İdamları (1961) — Menderes'in 1961'de idamı ile İttihatçı liderlerin tasfiyesi, seçilmiş/iktidar elitinin yargı eliyle ortadan kaldırılma…
27 Mayıs Darbesi (1960) ⇄ 9 Mart 1971 Darbe Girişimi (Önlenen Sol-Cunta Planı) (1971) — 'Öncü genç subay müdahalesi' şablonunun iki uğrağı: 1960'ın başarılı sol-Kemalist darbesini 'tamamlanmamış devrim' saya…
27 Mayıs Darbesi (1960) ⇄ 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980) — Askerî müdahalenin iki yüzü: 1960 kısa tutup siyasete dönüşe izin verdi, 1980 toplumu tepeden yeniden inşa eden kalıcı…
Yassıada Yargılamaları ve Menderes-Zorlu-Polatkan İdamları (1961) ⇄ Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın İdamı (1972) — İki idam sehpası, tek kalıp: askeri müdahalenin (1960, 1971) ardından kurulan özel/olağanüstü yargı, siyasi hasmı, bir…
Yassıada Yargılamaları ve Menderes-Zorlu-Polatkan İdamları (1961) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — Sandıkla gelenin yargıyla gönderilişi: 1961'de idam, 2025'te tutukluluk, araç ağırlığından kaybetti ama 'halkın seçtiği…
Johnson Mektubu ve Durdurulan Kıbrıs Müdahalesi (1964) ⇄ Haşhaş Ekiminin Yasaklanması ve Yeniden Serbest Bırakılması (1971) — Müttefikin talebine direnme kapasitesi iç rejimin özgürlük düzeyine bağlıdır: 1964'te kamuoyunun ağırlığı Ankara'ya ser…
DİSK'in Kuruluşu (1967) ⇄ Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968) — DİSK'in doğurduğu işçi militanlığı ile devrimci gençliğin silahlanması, aynı sol kabarmanın iki koludur; biri 12 Mart m…
Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968) ⇄ 9 Mart 1971 Darbe Girişimi (Önlenen Sol-Cunta Planı) (1971) — Aynı dönemin iki sol kanadı: üniversiteli silahlı öncü örgütler (THKO/THKP-C) sokakta, MDD'ci subaylar ise ordu içinde…
Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968) ⇄ 12 Mart Muhtırası (1971) — Devrimci gençliğin silahlı eylemleri ile sokaktaki sağ-sol kutuplaşması, 12 Mart müdahalesinin doğrudan tetikleyicisidi…
Devrimci Gençlik Hareketi (THKO, THKP-C, TKP/ML) (1968) ⇄ Gezi Parkı Protestoları (2013) — Dışlanmış genç kuşağın isyanı, örgütlü öncüden örgütsüz-dijital kalabalığa evrildi; aynı kuşak öfkesi, farklı biçim.
Kanlı Pazar Olayları (1969) ⇄ 12 Mart Muhtırası (1971) — Kanlı Pazar'daki örgütlü sağ şiddet, 1970'lerin sokak kutuplaşmasının ve nihayetinde askeri müdahalenin provasıdır.
9 Mart 1971 Darbe Girişimi (Önlenen Sol-Cunta Planı) (1971) ⇄ Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın İdamı (1972) — Önlenen sol cunta (9 Mart) ile tepe komutanın inisiyatifi ele geçirdiği müdahale (12 Mart), aynı kriz aritmetiğinin iki…
9 Mart 1971 Darbe Girişimi (Önlenen Sol-Cunta Planı) (1971) ⇄ 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) — Komuta zincirinin dışında örgütlenmiş bir cuntanın önlenen ya da bastırılan girişimi, asıl sonucunu girişimle değil ard…
Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın İdamı (1972) ⇄ Genel Af Kanunu (1974) — İdam (tasfiye) ile 1974 genel affı (tahliye), 12 Mart rejiminin sola karşı uyguladığı baskının iki kutbudur; biri kuşağ…
Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet (1975) ⇄ 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980) — 12 Eylül darbesi ve 1971 muhtırası, ordunun toplumsal kutuplaşma/şiddet gerekçesiyle siyasal alanı yeniden tasarladığı…
Sağ-Sol Çatışması ve Toplumsal Şiddet (1975) ⇄ PKK Çatışmasının Başlaması (1984) — 1984 PKK isyanı ile 1970'ler sağ-sol şiddeti, devletin başlangıçta marjinal saydığı silahlı öncü kadroların kutuplaşmay…
ASALA ve Türk Diplomatlarına Suikast Dalgası (1975) ⇄ PKK Çatışmasının Başlaması (1984) — Dış destekli silahlı örgütlenmenin iki kuşağı: biri diplomatları yurt dışında, diğeri güvenlik güçlerini içeride hedef…
12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980) ⇄ Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983) — 1980 darbesinin toplumu örgütsüzleştiren tasfiyesi ile 1983 Özal liberalleşmesi, otoriter siyasal kapanma ile ekonomik…
12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980) ⇄ 28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997) — 28 Şubat 1997 postmodern darbesi ile 12 Eylül 1980 darbesi, askeri vesayetin iki farklı teknolojisini temsil eder; ikis…
12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980) ⇄ 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) — Olağanüstü hal/sıkıyönetim rejimleri Türkiye'de tekrar eden bir merkezileşme ve tasfiye aracı olarak işlev görür; 1980…
Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983) ⇄ İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014) — Güçlü yürütücünün cumhurbaşkanlığına yükselişi: Özal 1989'da TBMM eliyle köşke çıktı, Erdoğan 2014'te ilk kez doğrudan…
Siyasi Yasakların Kaldırılması (1987) ⇄ 5 Nisan Kararları ve 1994 Ekonomik Krizi (1994) — 1987 siyasi yasaklarin kaldirilmasi ile 1994 ekonomik krizi, ayni Ozal/Ciller liberallesme cizgisinin iki yuzudur: reji…
Sivas Madımak Olayları (1993) ⇄ Gazi Mahallesi Olayları (1995) — İki yıl arayla Alevi nüfusu hedef alan kitlesel şiddet: Sivas'ta yangın, Gazi'de kurşun. İkisi de devletin koruma yüküm…
5 Nisan Kararları ve 1994 Ekonomik Krizi (1994) ⇄ 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) — Aynı yapısal kıskacın iki tekrarı: kamu açığı → Merkez Bankası finansmanı → kur/faiz şoku → IMF programı. 1994 'küçük p…
5 Nisan Kararları ve 1994 Ekonomik Krizi (1994) ⇄ 2018 Kur ve Borç Krizi (2018) — Düşük faiz ısrarı ve dış borç bağımlılığının ürettiği kur şoku çeyrek asır arayla yinelenir; biri koalisyon-IMF düzenin…
Susurluk Skandalı (1996) ⇄ 15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) — Devlet içindeki hesap vermeyen gölge ağların farklı kuşaklardaki tezahürleri; güvenlik gerekçesiyle meşrulaşan yapılar.
28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997) ⇄ Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008) — Ergenekon-Balyoz davaları, ordunun siyaset üzerindeki vesayetini yargı eliyle kırma girişimi olarak, 28 Şubat 1997 post…
28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Parti içi siyasete yargı eliyle müdahale: Refah'ın 1998'de Anayasa Mahkemesi'nce kapatılması ile CHP'nin 38. kurultayın…
17 Ağustos Marmara Depremi (1999) ⇄ 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) — Devletin kriz yonetimindeki basarisizligi ile mali kirilganligin ic ice gecmesi: 1999 afeti ve 2001 cokusu, kurumsal gu…
17 Ağustos Marmara Depremi (1999) ⇄ Soma Maden Faciası (2014) — İki büyük 'önlenebilir' felakette de yapı/iş güvenliği denetiminin piyasalaşma ve maliyet baskısı altında erimesi belir…
17 Ağustos Marmara Depremi (1999) ⇄ 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri (2023) — Büyük afet + devletin kriz yönetimindeki başarısızlığı + kurumsal güven kaybı: 1999 ve 2023, çeyrek asır arayla aynı sı…
2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) ⇄ AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (2002) — Ekonomik çöküş → siyasi yeniden hizalanma: kriz, yerleşik tüm partileri tasfiye ederek yeni bir iktidara 'temiz sayfa'…
2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001) ⇄ 2018 Kur ve Borç Krizi (2018) — İki finansal çöküş eşiği: 2001 bankacılık krizi yerleşik partileri tasfiye etti, 2018 kur şoku kronik enflasyonu kalıcı…
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (2002) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — AKP'nin kuruluş kodunda kendi varlığını tehdit eden 'parti kapatma' tehdidi vardı (Refah, 1998; AKP, 2008). 2026'da bu…
Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — Yargısal mühendisliğin iki yüzü: 2008'de muhalif askerî-kemalist çevreyi hedefleyen dava dalgası ile 2025'te seçilmiş m…
Stratejik Derinlik ve Neo-Osmanlı Dış Politika (2009) ⇄ Mavi Marmara Olayı (2010) — Neo-Osmanlı/iddialı dış politika dalgasının iki yüzü: Davutoğlu doktrininin bölgesel etkinlik arayışı ile Mavi Marmara…
Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013) ⇄ Kobani Protestoları (2014) — Çözüm Süreci (2013) ile Kobani protestoları (2014) aynı etnik-direniş örüntüsünün yükseliş ve çöküş kutuplarıdır: müzak…
Gezi Parkı Protestoları (2013) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — Öncü örgütsüz, dijital-koordineli kentli direnişin iki dalgası: Gezi (parkı koruma) ve Saraçhane/Maltepe (seçilmişi kor…
İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014) ⇄ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) — Aynı merkezîleşme yayının iki halkası: 2014'te halk oyuyla seçilen cumhurbaşkanının sembolik makamı fiilen yürütmenin m…
Soma Maden Faciası (2014) ⇄ 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri (2023) — Devletin büyük ölçekli can kaybı karşısındaki kriz yönetimi sorusu: Soma'da madencilik denetimi, 2023'te imar/afet dene…
15 Temmuz Darbe Girişimi ve OHAL (2016) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — OHAL-KHK döneminin yargı pratiği (delil eşiği düşürülmüş geniş kovuşturma şablonu) 2025 belediye operasyonlarında olağa…
HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması (2016) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — Kayyum hattının iki kuşağı: seçilmiş yerel iktidarın 'terör' veya 'yolsuzluk' suçlamasıyla yargı-idare eliyle geçersizl…
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Yürütme-yargı entegrasyonunun ürünü: 2017 sistemi HSK yapısı üzerinden yürütmenin yargıdaki etkisini kurumsallaştırdı;…
2018 Kur ve Borç Krizi (2018) ⇄ Merkez Bankası Başkan Rotasyonu (2021) — Yürütmenin Merkez Bankası özerkliğini fiilen ortadan kaldırması: 2021 başkan rotasyonu, 2018 başkanlık sistemiyle başla…
İstanbul Seçimi, İptali ve Yenilenmesi (2019) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Sandığın yargıyla geçersizleştirilmesinin iki ucu: 2019'da kazanılan İstanbul seçiminin iptali ile 2026'da ana muhalefe…
Mehmet Şimşek ve Ortodoks Politikaya Dönüş (2023) ⇄ 2024 Yerel Seçimleri (2024) — Şimşek'in ortodoks programının yarattığı yüksek faiz ve yaşam maliyeti baskısı ile 2024 seçim yenilgisi ve 2025 boykotu…
2024 Yerel Seçimleri (2024) ⇄ İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) — Sandık-yargı geri dönüşü: 2024'te CHP'nin büyükşehirleri kazanmasının ardından (sandıkta yenilemeyen muhalefetin) ceza…
İmamoğlu'nun Tutuklanması ve CHP Belediyelerine Operasyonlar (2025) ⇄ CHP Mutlak Butlan Kararı, 38. Kurultayın İptali (2026) — Çekirdek tez (yeni): seçilmiş yerel iktidarlardan parti merkezine doğru aşamalı bir yargısal kuşatma. Önce belediyeler…