← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Anayasal Kırılma — Örüntü

Rejimin temel kurallarının köklü biçimde yeniden yazılması, ilanı ya da askıya alınması.

Anayasanın ilanı, askıya alınması veya yeniden yazılması Türkiye tarihinin ritmini belirler. 1839 Tanzimat'tan 1876 Kanun-i Esasi'ye, 1924 ve 1961 anayasalarından 1982'ye ve 2017 sistemine her kırılma bir öncekine tepki, bir sonrakine zemin oldu.

Bu örüntüyü paylaşan olaylar

• Sened-i İttifak (1808)
• Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839)
• Islahat Fermanı (1856)
• Yeni/Genç Osmanlılar Hareketi (1865)
• I. Meşrutiyet — Kanun-i Esasi (1876)
• II. Abdülhamid İstibdadı ve Düyun-u Umumiye (1878)
• İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Kuruluşu (1889)
• II. Meşrutiyet Devrimi (1908)
• Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919)
• Cumhuriyet'in İlanı (1923)
• Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925)
• Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Menemen Olayı (1930)
• Çok Partili Hayata Geçiş (1946)
• Demokrat Parti Dönemi (Menderes) (1950)
• 27 Mayıs Darbesi (1960)
• 12 Mart Muhtırası (1971)
• 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980)
• AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi (2002)
• Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2017)
• Lozan Barış Antlaşması (1923)
• Siyasi Yasakların Kaldırılması (1987)
• Mithat Paşa'nın Tasfiyesi ve Ölümü (1884)
• Adalet Partisi'nin İktidara Gelişi ve Demirel Dönemi (1965)
• İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014)