← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Osmanlı'nın Avrupa'daki çöküşünün iki büyük dalgası: 93 Harbi Balkanların kapısını araladı, 1912-13 savaşları kapıyı kapandı. Her ikisi de büyük Müslüman mülteci akınıyla sonuçlandı ve ardından gelen siyasi radikalleşmeyi besledi.
Rusya'ya karşı uğranan ağır yenilgi büyük toprak kayıplarına ve yüz binlerce Müslüman mültecinin Anadolu'ya göçüne yol açtı; Abdülhamid bu yenilgiyi meclisi süresiz kapatmak için kullandı.
İki aşamalı savaşta Osmanlı, Balkanlar'daki neredeyse tüm Avrupa topraklarını yitirdi; yüz binlerce Müslüman mülteci Anadolu'ya aktı ve İttihatçı radikalleşme zirveye çıktı.