← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Rusya'ya karşı uğranan ağır yenilgi büyük toprak kayıplarına ve yüz binlerce Müslüman mültecinin Anadolu'ya göçüne yol açtı; Abdülhamid bu yenilgiyi meclisi süresiz kapatmak için kullandı.
Hersek (1875) ve Bulgar (1876) isyanlarının bastırılma biçimini protesto eden Rusya, Nisan 1877'de savaş ilan etti. Gazi Osman Paşa'nın Plevne'deki 143 günlük savunması uluslararası hayranlık uyandırsa da Aralık 1877'de teslimiyetle sonuçlandı; Ruslar Ocak 1878'de İstanbul'un hemen dışına dayandı. Ayastefanos Antlaşması (3 Mart 1878) Osmanlı'yı kritik derecede zayıflattı: Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsızlaştı; Bulgaristan fiilen ayrıldı; Doğu Anadolu'da Rus denetimi pekişti. Berlin Kongresi (Haziran–Temmuz 1878) Büyük Güçlerin baskısıyla antlaşmayı revize etti; Kıbrıs İngiltere'ye, Bosna-Hersek Avusturya idaresine bırakıldı. Yarım milyonu aşan Müslüman mülteci Balkanlar'dan Anadolu'ya aktı; bu demografik dönüşüm Anadolu'nun etnik yapısını kalıcı olarak değiştirdi. Abdülhamid savaş gerekçesiyle meclisi kapattı — 'anayasal kırılma'nın kötüye kullanımının klasik örneği.