← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Bu sayfa bağlam ve editoryal etiketleri yan yana getirir; eşdeğerlik, nedensellik veya tarihsel tekrar kanıtı değildir.
Ayrılıkçı dalganın ilk ve son halkası: 1821'de Mora'da başlayan bağımsızlık savaşı imparatorluğun Avrupa'daki çözülüşünü açtı, 1912-13 Balkan Savaşları onu neredeyse tamamladı. Aradaki doksan bir yılda mekanizma değişmedi — yerel isyan, büyük güç müdahalesi, antlaşmayla toprak kaybı — yalnız hızı arttı.
Osmanlı tarihinin ilk büyük milliyetçi ayrılma savaşı; Rum milletinin bağımsız devlet kurması, Balkanlar'da ardı ardına gelecek etnik ayrışmaların modeli oldu.
İki aşamalı savaşta Osmanlı, Balkanlar'daki neredeyse tüm Avrupa topraklarını yitirdi; yüz binlerce Müslüman mülteci Anadolu'ya aktı ve İttihatçı radikalleşme zirveye çıktı.