← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Millî Şef ve 'Değişmez Genel Başkan' Düzeni ve İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi: Tarihsel Karşılaştırma
Bu sayfada
Bu sayfa bağlam ve editoryal etiketleri yan yana getirir; eşdeğerlik, nedensellik veya tarihsel tekrar kanıtı değildir.
Atlasın tezi
Devlet başkanlığının tarafsız bir makam olmaktan çıkıp fiilî siyasi liderliğe dönüşmesi, yetmiş altı yıl arayla iki farklı meşruiyet kaynağıyla oldu: 1938'de parti tüzüğünün 'değişmez genel başkan' maddesi ve Millî Şef sıfatıyla, 2014'te doğrudan halk oyuyla. İkisinde de makamın yetkileri değişmeden önce fiilî ağırlığı değişti; hukuki düzenleme arkadan geldi.
Millî Şef ve 'Değişmez Genel Başkan' Düzeni (26 Aralık 1938)
CHP 1. Olağanüstü Kurultayında cumhurbaşkanı İnönü 'değişmez genel başkan' ve 'Millî Şef' ilan edilerek parti ile devlet başkanlığının tek kişide kaynaştığı tek parti düzeni kurumsallaştırıldı.
Kilit kişiler: İsmet İnönü
İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (10 Ağustos 2014)
Cumhurbaşkanı ilk kez doğrudan halk tarafından seçildi; Başbakan Erdoğan ilk turda yaklaşık %51,8 oyla seçilerek Çankaya'ya çıktı. Meclisin seçtiği büyük ölçüde sembolik makamın halk oyuyla siyasallaşması, eleştirel okumalara göre 2017 başkanlık sistemine giden yürütme merkezîleşmesinin öncülü sayıldı.
Kilit kişiler: Recep Tayyip Erdoğan, Abdullah Gül, Selahattin Demirtaş