← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Millî Şef ve 'Değişmez Genel Başkan' Düzeni

26 Aralık 1938 · Anayasa / Rejim

CHP 1. Olağanüstü Kurultayında cumhurbaşkanı İnönü 'değişmez genel başkan' ve 'Millî Şef' ilan edilerek parti ile devlet başkanlığının tek kişide kaynaştığı tek parti düzeni kurumsallaştırıldı.

11 Kasım 1938'de cumhurbaşkanı seçilen İnönü, 26 Aralık 1938 CHP 1. Olağanüstü Kurultayında 'değişmez genel başkan' ilan edildi ve 'Millî Şef' sıfatını aldı; Atatürk ise 'ebedî şef' olarak anıldı. Tüzük değişikliğiyle genel başkanlığın yalnızca sınırlı koşullarda boşalabileceği öngörülerek devlet başkanlığı ile parti liderliği hukuken ve sürekli biçimde aynı kişide birleştirildi, yürütme tek merkezde toplandı. Değişmez genel başkanlık ve Millî Şef unvanı 10-11 Mayıs 1946 2. Olağanüstü Kurultayında, çok partili hayata geçişle birlikte kaldırıldı. Kurumsal olarak bu yapı, parti-devlet ayrımının silinmesi bakımından sonraki güç merkezileşmesi tartışmalarının erken bir referans noktasıdır.

Alt başlıklar

  • 10-11 Kasım 1938 — Atatürk'ün Ölümü ve İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı
  • 10 Mayıs 1946 — Millî Şef Unvanlarının Kaldırılması

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklar

  • Uzun, 2010 (ÇTTAD) — Değişmez Genel Başkanlık ve Millî Şef Kavramının Doğuşu
  • Koçak, 1996 (İletişim) — Millî Şef Düzeni: Parti-Devlet Bütünleşmesi ve GENBAŞKUR Üçgeni